Współczesna biologia wskazuje, że pełna dychotomia pomiędzy naturą a kultura jest niemożliwa do utrzymania. Należy wskazać na pięć implikacji biologicznej perspektywy, które wskazują na celowość posługiwania się naukami biologicznymi jako paradygmatem nauk społecznych:

	Różnorodne aspekty życia ludzkiego winny być analizowane z dużą ostrożnością, bez wprowadzenia a priori założeń co do „kulturowego” czy „naturalnego” statusu procesów przyczynowo-skutkowych i prawidłowości funkcjonalnych.
	Konieczne jest wprowadzenie precyzyjnego rozróżnienia pomiędzy poszczególnymi osobnikami, grupami i  całymi gatunkami. Procesy przyczynowo-skutkowe czy funkcjonalne konsekwencje zachowania się osobnika nie mogą być wprost uogólniane na populacji ani też zjawisk wykrytych w grupach czy populacjach nie można odnosić do całego gatunku Homo sapiens.
	W procesie ewolucyjnym fenotyp spełnia przede wszystkim funkcję nosiciela genów, a nie na odwrót
	Stale musimy zdawać sobie sprawę z typowo ludzkiej skłonności do przeceniania znaczenia naszych świadomych intencji, planów i racjonalizacji. Ukryte funkcje ludzkiego zachowania się są zawsze ważniejsze od jego widocznych lub zamierzonych konsekwencji.
	Ewolucja jest z zasady nieodwracalną sekwencją zdarzeń, podobnie jak cykl życiowy.

Pula genowa stanowi system przyswajania, przechowywania i przekazywania informacji jednocześnie rządzący procesami życiowymi organizmów ludzkich i przekazujący genetyczne zakresy następnym pokoleniom.

Ludzkie geny dostarczają instrukcji każdej komórce ciała człowieka, wyznaczają zakres reakcji i wzory rozwojowe, zgodnie z którymi rozwija się człowiek-fenotyp; wytwarzają one także żyjące w populacjach organizmy, których interakcje społeczne tworzą odrębny poziom systemowy określany jako kultura społeczeństwa.

Fenotyp danego osobnika jest nie tylko bezpośrednim przejawem potencjału genetycznego w środowiskach napotkany w toku ontogenezy, jest również przejawem rzeczywistości kulturowej i społecznej, w której żyje każdy człowiek np. ludzki kolor włosów jest cechą fenotypiczną odzwierciedlającą interakcje między genotypem a środowiskiem.

Zachowanie się człowieka wiec jest produktem integracji zachodzącej w mózgu i centralnym układzie nerwowym każdego człowieka, integracji filogenetycznie wyselekcjonowanych informacji przekazywanych w genach, historycznie wyselekcjonowanych informacji przekazywanych przy pomocy języka oraz symboli kulturowych i informacji nabytych przez osobnika w czasie jego własnego życia.

Etologia to nauka o zachowaniu zwierząt

Teoria łącznej wartości przystosowawczej /1964 W.D.Hamilton/

	W toku ewolucji jednostką doboru naturalnego nie jest ani gatunek, ani grupa, ani nawet osobnik ale gen. Te geny, które odpowiedzialne są za wykształcenie się cech morfologicznych i zachowaniowych sprzyjających sukcesowi reprodukcyjnemu osobnika, a tym samym przekazaniu większej liczby kopii tychże genów następnemu pokoleniu, rozprzestrzeniają się w populacji, w rezultacie czego coraz liczniej pojawiają się osobnicy posiadający te cechy.
	Organizmy żywe dążą do przekazania jak największej liczby genów następnemu pokoleniu /zachowują się w sposób sprzyjający maksymalizacji tego przekazu/.
	Nosicielami kopii tych samych genów są osobnicy spokrewnieni z sobą. Dlatego też „opłacają” się nakłady na rzecz krewnych, którzy są nosicielami kopii tych samych genów przy czym  opłacalna wielkość tych nakładów zależy od stopnia pokrewieństwa /liczby wspólnych genów/.

Łączna wartość przystosowawcza oznacza więc łączne szanse sukcesu reprodukcyjnego grup będących nosicielami tych samych genów. Bezdzietna siostra, która pomaga wychowywać dzieci swojemu rodzeństwu, może sprawić, że w następnym pokoleniu będzie więcej potomków jej rodziców, niż byłoby, gdyby sama nie zrezygnowała z posiadania dzieci i pozbawiła rodzeństwo pomocy, skłaniając je do ograniczenia liczby potomstwa.

Altruizm odwzajemniony polega na tym, że osobnik działa na rzecz innych osobników w oczekiwaniu, że one z kolei postąpią podobnie wówczas, kiedy sytuacja ulegnie odwróceniu.

Genetyka ma ambicję wyjaśnić wszystkie aspekty ludzkiej natury, od agresji do mistyki.

Lektury:

F. Fukuyama, Koniec człowieka, Warszawa 2004

J. Majcherek, Ułomny determinizm, Rzeczpospolita, nr 253, 28-29 października 2000, s. D4

E. O. Wilson, O naturze ludzkiej, Warszawa 1988;

B. Szacka, Nauki społeczne a biologia, W: Kultura i społeczeństwo, 1994, nr 2, s.79-91;

R. Masters , Polityka jako zjawisko biologiczne, W: B. Szacka, Człowiek zwierzę społeczne, Warszawa 1992, s. 127-159; 

Przygotował: dr Artur Jagnieża