|
:. |
PROGRAMY NAUCZANIA ::: PRACA SOCJALNA |
|
PRZEDMIOTY KSZTAŁCENIA PODSTAWOWEGO |
Wybrane zagadnienia z filozofii
Psychologia społeczna i rozwojowa
Metody i techniki badań społecznych
Podstawy prawne pracy socjalnej
|
PRZEDMIOTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWEGO |
Wprowadzenie do pracy socjalnej
Opieka nad dzieckiem i rodziną
Elementy psychologii klinicznej
|
PRZEDMIOTY KSZTAŁCENIA SPECJALNOŚCIOWEGO |
Organizacje pozarządowe w pracy socjalnej
Praca socjalna w środowisku lokalnym
Poradnictwo i doradztwo socjalne
Wybrane zagadnienia patologii społecznej
Europejskie systemy resocjalizcji
Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej
Media w pracy socjalnej - warsztaty
Wsparcie i pomoc dziecku i rodzinie - wolontariat
Ewaluacja programów socjalnych
Warsztaty umiejętności praktycznych - kulturotechnika
Rynek pracy i bezpieczeństwo pracy
Etyczne problemy pracy socjalnej
Analiza doświadczeń praktycznych
Języki obce - angielski, niemiecki
|
PRZEDMIOTY FAKULTATYWNE |
Prawa dziecka. Bezprawie wobec dziecka. Fakultet Korczakowski.
Podstawy profesjonalnej profilatyki
Kategorie i problemy pracy opiekuńczej i socjalnej
Dzieci uchodźcy w Polsce i na świecie
Celem przedmiotu jest kształtowanie umiejętności formułowania problemów, pytań i odpowiedzi, oraz sądów dotyczących uniwersalnych kwestii egzystencjalnych. Ponadto, przedmiot ma za zadanie rozwijać podstawy samodzielnego i krytycznego myślenia, oraz motywować do posługiwania się etycznymi zasadami postępowania, tak w życiu osobistym, jak i zawodowym.
Treści programowe:
Filozofia Sokratesa i sofistów. Filozofia Platona. Etyka i metafizyka Arystotelesa. Stoicyzm, epikureizm, sceptycyzm, cynizm. Filozofia św. Augustyna – Bóg, człowiek. św. Tomasz i jego koncepcja świata. Problemy filozofii średniowiecznej – wiara i rozum. Kartezjusz i nowożytny racjonalizm. Empiryzm angielski. Oświecenie francuskie i jego podstawowe idee. Etyka i filozofia krytyczna Kanta. Heglowska filozofia dziejów. Antropologia filozoficzna Kierkegaarda. F. Nietzsche i jego koncepcja. Przełom antypozywistyczny. Koncepcja filozofii neopozywistycznej. Psychoanaliza. Współczesne nurty filozofii chrześcijańskiej. Egzystencjalizm i jego koncepcja człowieka. Fenomenologia Ingardena. Filozofia nauki. Filozofia dialogu. Filozofia społeczna. Katolicka nauka społeczna. Władze człowieka i jego relacje istotowe. Osobowość, tożsamość, odpowiedzialność.
Filozoficzne problemy współczesnego człowieka. Filozoficzne problemy współczesnej cywilizacji i kultury. Kierunki poszukiwań filozoficznych.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Cpoleston F. Historia filozofii, Kraków, 1989.
Gilson E. Historia filozofii chrześcijańskiej w wiekach średnich, Warszawa, 1962.
Hoffner J. Chrześcijańska nauka społeczna, Kraków, 1993.
Ingarden R. Wykłady z etyki, Warszawa, 1989.
Jaeger W. Formowanie człowieka greckiego. Warszawa, 2001.
Kotarbiński T. Medytacje o życiu godziwym, Warszawa, 1976.
Kwiatek A. Worwąg M. Podróż po historii filozofii, Warszawa, 2000.
Majka J. Filozofia społeczna, Wrocław, 1982.
Półtawski A. Realizm fenomenologii, Toruń, 2002.
Śpiewak P. W stronę dobra wspólnego, Warszawa, 1993.
Tatarkiewicz W. Historia filozofii t. 1-3, Warszawa, 1978.
Tyburski W. Wachowiak A. Wiśniewski R. Historia filozofii i etyki do współczesności, Toruń, 2002.
Literatura uzupełniająca:
Ajdukiewicz K. Zagadnienia i kierunki filozofii. Teoria poznania, metafizyka, Warszawa, 1983.
Gogacz M. Szkice o kulturze, Warszawa, 1985.
Krokiewicz A. Zarys filozofii greckiej, Warszawa, 1971.
Palacz R. Klasycy filozofii, Warszawa, 1987.
Tatarkiewicz W. O szczęściu, Warszawa, 1990.
Tischner J. Dramat człowieka, Kraków, 1985.
Woroniecki J. Katolicka etyka wychowawcza, Lublin, 1986.
Znaniecki F. Współczesne narody, Warszawa, 1990.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, opracowanie samodzielnego referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
Cele nauczania:
Celem zajęć jest pokazanie związków między socjologią i pracą socjalną oraz zwrócenie uwagi na społeczny charakter , a także znaczenie społecznych kontekstów w pracy socjalnej. Zajęcia powinny dostarczyć studentowi wiedzy o podstawowych strukturach społecznych i mechanizmach ich funkcjonowania. Powinny także umożliwić poznanie podstawowych pojęć i narzędzi pozwalających opisywać zmieniająca się rzeczywistość społeczną w różnych perspektywach i wymiarach.
Podstawowe, wstępne studia z zakresu socjologii służą również lepszemu zrozumieniu na czym polega funkcja praktyczna pracy socjalnej, i jakie są bariery społeczno-kulturowe i granice działania pracownika socjalnego.
Treści programowe:
Program zajęć zakresu socjologii obejmuje klasyczne zagadnienia związane z funkcjonowaniem człowieka w świecie społecznym ( interakcje, stosunki społeczne). W szerszej perspektywie koncentruje się na problemach grup społecznych, więzi społecznych oraz roli wartości i kultury w rozwoju tych grup i kształtowaniu ich tożsamości. Akcentuje znaczenie działania społecznego i zmiany społecznej opisanych za pomocą podstawowych kategorii czasu, przestrzeni i miejsca.
Program uzupełniają również treści bezpośrednio nawiązujące do problemów socjalnych (zjawisko nierówności społecznych, inkluzji, ekskluzji, legitymizacji społecznej i politycznej). Konkluzją tego programu jest próba odczytania pracy socjalnej w perspektywie zmiany społecznej, instytucjonalizacji i globalizacji.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Szacka B., Wprowadzenie do socjologii. Warszawa, 2003.
Sztompka P., Socjologia. Analiza społeczeństwa. Warszawa, 2002.
Literatura uzupełniająca:
Machaj J. Małe struktury społeczne. Lublin,1998.
Sztompka P., Socjologia zmian społecznych. Kraków, 2005
Turowski J, Wielkie struktury społeczne. Lublin, 1994.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Aktywny udział w zajęciach, znajomość lektur, przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin.
Cele nauczania:
Zasadniczym celem zajęć jest ukazanie dynamiki, charakteru oraz uwarunkowań zjawisk komunikacji społecznej miedzy pracownikiem socjalnym a klientem oraz ukazanie tego zjawiska w szerszym kontekście. Chodzi o przedstawienie zjawiska komunikowania się jako formy interakcji społecznej, pociągającej za sobą określone konsekwencje pozytywne lub negatywne. Zaprezentowane będą rozmaite patologie z zakresu komunikacji interpersonalnej, jak również możliwości ich korekty. Zajęcia ukierunkowane są na wykształcenie praktycznych umiejętności komunikowania się z otoczeniem, zarówno w relacjach interpersonalnych, jak i międzygrupowych i międzykulturowych.
Treści programowe:
Uwarunkowania zjawisk komunikacji społecznej. Podstawowe pojęcia i definicje zjawiska komunikacji społecznej. Teorie komunikowania interpersonalnego. Typologie aktów komunikacyjnych. Pojęcie efektywności komunikowania i jego analiza. Antropologiczne, socjologiczne, psychologiczne konteksty komunikowania się. Zachowania komunikacyjne, jako formy zindywidualizowanej interakcji społecznej. Proces uczenia się zachowań komunikacyjnych. Komunikacja społeczna a kształtowanie się więzów społecznych. Komunikacja społeczna a tożsamość kulturowa. Pojęcie kompetencji komunikacyjnej. Rodzaje kompetencji: językowa, socjolingwistyczna, kulturowa, międzykulturowa. Komunikacja społeczna w kontekście grupowym. Komunikacja werbalna i niewerbalna. Znaczenie słowa jako nośnika komunikatów. Język ciała jako pozawerbalny nośnik komunikatów. Środowiskowe konteksty komunikacji werbalnej i pozawerbalnej. Komunikacja werbalna i pozawerbalna w procesie resocjalizacji. Uwarunkowania subkulturowe i podkulturowe komunikacji interpersonalnej: nowomowa, grypsera, język tatuażu, zachowania agresywne i submisyjne. Adekwatność komunikatów werbalnych i pozawerbalnych w określonych środowiskach subkulturowych i podkulturowych. Efekty zamierzone i niezamierzone. Organizacja i zasady konwersacji. Negocjacje i ich zasady. Praktyczne scenariusze zajęć z zakresu komunikowania się werbalnego i pozawerbalnego - symulacje sytuacji interpersonalnych i grupowych. Analiza efektów symulacji. Komunikacja medialna i jej znaczenie w procesie socjalizacji i wychowania i pracy socjalnej – mity i rzeczywistość. Środki masowego przekazu a kreatywna realizacja procesów profilaktycznych – zagrożenia i utrudnienia. Przyszłość komunikacji społecznej – rys futurologiczny.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Duszak A. Tekst, dyskurs, komunikacja międzykulturowa, Warszawa, 1998.
Korporowicz L. Osobowość i komunikacja w społeczeństwie transformacji, Warszawa, 1996.
Krzemiński I. Co się dzieje między ludźmi, Warszawa, 2000.
Nęcki Z. Komunikacja międzyludzka, Kraków, 1996.
Ricoeur P. Język, tekst, interpretacja, Warszawa, 1989.
Thiel , E. Komunikacja niewerbalna. Mowa ciała, Wrocław, 1997.
Literatura uzupełniająca:
Bokszański Z., Piotrkowski A., Ziółkowski M. Socjologia języka, Warszawa, 1997.
Dyczewski L. Wartości w kulturze polskiej, Lublin, 1993.
Głowiński M. Nowomowa po polsku, Warszawa, 1990.
Kurcz I. Zmienność i nieuchronność stereotypów, Warszawa, 1994.
Kurcz I. Język a reprezentacja świata w umyśle, Warszawa,1987.
Kapciak A. Korporowicz L. Tyszka A. Komunikacja międzykulturowa t.1 i 2 Warszawa, 1996.
Ziółkowski M. Znaczenie, interakcja, rozumienie, Warszawa, 1981.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
Cele nauczania:
Pokazanie pedagogiki społecznej jako fundamentalnej dyscypliny dla pracy socjalnej. Zapoznanie studentów z problematyką i pojęciami z zakresu pedagogiki społecznej, oraz jej znaczącym dorobkiem w Polsce. Ukazanie dorobku teoretycznego, metodologicznego i wdrożeniowego. Przygotowanie studentów do profesjonalnej diagnostyki środowisk wychowawczych. Zaprezentowanie metod pedagogiki społecznej. Przedstawienie kompensacyjnej i profilaktycznej roli środowiskowej pedagogiki społecznej. Ukazanie podobieństw i różnic pomiędzy pedagogiką społeczną, a pracą socjalną.
Treści programowe:
Pedagogika społeczna a nauki o wychowaniu. Przedmiot pedagogiki społecznej. Nauki współdziałające z pedagogiką społeczną. Współczesne prądy i tendencje w pedagogice społecznej. Dylematy i rozterki współczesnej pedagogiki społecznej. Pedagogika środowisk pozaszkolnych. Nurty pedagogiki socjologicznej. Orientacja krytyczna. Teoretyczne podstawy organizacji środowisk wychowawczych. Charakterystyka środowiska wychowawczego. Typologia środowisk wychowawczych. Metodologiczne podstawy pedagogiki społecznej. Diagnoza środowisk wychowawczych. Pojęcie, rodzaje i typy diagnozy. Diagnoza w projektowaniu pedagogicznym i socjalnym. Metody diagnostyczne. Metoda indywidualnego przypadku, metoda grupowa. Rola badań środowiskowych w pedagogice społecznej. Narzędzia badawcze i ich rodzaje. Projektowanie programów wychowawczych i socjalnych. Pedagogiczne wspomaganie rodziny. Rodzina jako środowisko wychowawcze. Niewydolności wychowawcze rodziny. System wspomagania rodziny. Rola pedagoga społecznego i pracownika socjalnego we wspomaganiu wychowawczym rodziny. Pedagog społeczny- pracownik socjalny a przeobrażenia w opiece i pomocy społecznej. Rola pedagogiki społecznej w pracy socjalnej i resocjalizacji.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Adamski F. Edukacja – rodzina - kultura. Studia z pedagogiki społecznej, Kraków, 1999.
Górnikowska-Zwolak E. Radziewicz-Winnicki A. (red.) Pedagogika społeczna w Polsce. Między stagnacją a zaangażowaniem, t. 1 i 2, Katowice, 1999.
Izdebska J. (red.) Dziecko w rodzinie i w środowisku rówieśniczym, Białystok, 2003.
Kawula S. (red.) Pedagogika społeczna. Dokonania – aktywność – perspektywy, Toruń, 2002.
Lepalczyk J. Badura J. (red.) Elementy diagnostyki pedagogicznej, Warszawa, 1987.
Lalak D. Pilch T. (red.) Elementarne pojęcia pedagogiki społecznej i pracy socjalnej, Warszawa, 1999.
Olszewska-Baka G. Pytka L. (red.) Pomoc rodzinie, Białystok, 1999.
Pilch T. Lepalczyk I. Pedagogika społeczna, Warszawa, 1995.
Przecławska A. Theiss W. (red.) Pedagogika społeczna. Pytania o XXI wiek, Warszawa, 1999.
Literatura uzupełniająca:
Kamiński A. Funkcje pedagogiki społecznej. Praca socjalna i kulturalna, Warszawa, 1972.
Lepalczyk J. Pilch T. (red.) Pedagogika społeczna. Poszukiwania i rozstrzygnięcia, Wrocław, 1984.
Kawula S. Studia z pedagogiki społecznej, Olsztyn, 1988.
Kowalski S. Wawryniuk S. (red.) Doskonalenie funkcjonowania systemu wychowawczego w środowisku, Wrocław, 1984.
Marynowicz–Hetka E. Praca socjalno – wychowawcza z rodziną niepełną, Warszawa, 1988.
Smolińska–Theiss B. Pilch T. (red.) Pedagogika społeczna, Warszawa, 1984.
Wroczyński R. Pilch T. (red.) Metodologia pedagogiki społecznej, Wrocław, 1974.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
Cele nauczania:
Głównym celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z podstawową wiedzą psychologiczną z zakresu psychologii ogólnej, mającą za zadanie umożliwienie im psychologicznej interpretacji otaczającego świata społecznego, głębszego zrozumienia zachowań i reakcji ludzkich, oraz profesjonalnej interpretacji złożonych kontekstów uwarunkowań funkcjonowania człowieka, zarówno jako jednostki, jak i części zbiorowości ludzkiej.
Treści programowe:
Psychologia jako nauka. Rola psychologii w naukach socjalnych i pedagogicznych. Subdyscypliny psychologii. Problemy etyczne w badaniach i eksperymentach psychologicznych. (Milgrama, Zimbardo). Psychoanaliza i jej założenia. Struktura osobowości, mechanizmy obronne, strategia i taktyka terapeutyczna, wady koncepcji psychoanalitycznej. Behawioryzm, założenia, warunkowanie klasyczne i instrumentalne, wzmocnienia pozytywne i negatywne, naśladowanie, modelowanie, identyfikacja. Założenia psychologii humanistycznej (teoria Rogersa, teoria Maslowa). Współczesne teorie osobowości, poziom wrodzonych dyspozycji, dyspozycje popędowo - emocjonalne, temperamentalne, instrumentalne, poziom nawyków poziom świadomości, ja prywatne, ja publiczne, poczucie umiejscowienia kontroli.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Eysenck H. Eysenck M. Podpatrywanie umysłu, Gdańsk, 1996.
Malim T. Birch A. Wadley A. Wprowadzenie do psychologii, Warszawa, 1994.
Mądrzycki T. Osobowość jako system tworzący i realizujący plany, Gdańsk, 1996.
Mika S. Psychologia społeczna dla nauczycieli, Warszawa, 1998.
Szewczuk W. Podstawy psychologii, Warszawa, 2000.
Strelau J. (red.) Psychologia. Podręcznik akademicki, tom 1 - Podstawy psychologii, tom 2 – Psychologia ogólna, Gdańsk, 1999.
Tomaszewski T. (red.) Psychologia ogólna t. 1 – 4, Warszawa, 1994.
Zimbardo P. Ruch F. Psychologia i życie, Warszawa, 1999.
Literatura uzupełniająca:
Mietzel G. Wprowadzenie do psychologii. Podstawowe zagadnienia, Gdańsk, 1998.
Strelau J. Psychologia t. 1 - 3, Gdańsk, 2000.
Turner J. Helms D. Rozwój człowieka, Warszawa, 1999.
Tavris C. Wade C. Psychologia. Podejścia oraz koncepcje, Poznań, 1999.
Piaget J. Studia z psychologii dziecka, Warszawa, 1966.
Vasta R. Haith M. Miller S. Psychologia dziecka, Warszawa, 1995.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
Cele nauczania:
Poznanie mechanizmów reakcji i postaw człowieka w różnych sytuacjach interpersonalnych, oraz mechanizmów zachowań społecznych i grupowych. Poznanie etapów rozwojowych człowieka oraz ich charakterystyka. Student dzięki wiedzy z tego zakresu, powinien sprawniej rozpoznawać psychospołeczne i rozwojowe uwarunkowania determinujące relacje interpersonalne oraz grupowe. Pozwoli mu to na bardziej profesjonalne stawianie diagnozy i prognozy profilaktycznej lub resocjalizacyjnej.
Treści programowe:
Przedmiot psychologii rozwojowej, definicje rozwoju, czynniki rozwoju, modele rozwoju. Psychologia prenatalna, uwarunkowania genetyczne, rozwój prenatalny, biologiczne i psychologiczne uwarunkowania zaburzeń rozwoju, rozwój mózgu - ujęcie neuropsychologiczne. Okres wczesnego dzieciństwa. Charakterystyka noworodka, dystrofie, zapotrzebowanie na stymulacje, geneza więzi społecznych, deprywacja potrzeb emocjonalnych i jej skutki, rozwój inteligencji sensoryczno-motorycznej wg. Piageta. Okres dzieciństwa przedszkolnego, zabawa i jej znaczenie, rozwój poznawczy, rozwój moralny, rozwój emocjonalno-społeczny. Rozwój dzieciństwa szkolnego, problem dojrzałości szkolnej - dojrzałość fizyczna, motoryczna, emocjonalna, intelektualna, nauka jako forma aktywności, rozwój poznawczy wg. Piageta, rozwój społeczno-emocjonalny, szkoła a zaburzenia rozwojowe. Okres młodości, zadania rozwojowe, adolescencja, rozwój poznawczy, rozwój tożsamości. Okres dorosłości, funkcjonowanie poznawcze, sytuacja rozwojowa, kryzys wieku średniego, wiek senioralny, pozycja emeryta, psychologiczne problemy umierania. Reguły wpływu społecznego. Zachowania prospołeczne - uwarunkowania, kształtowanie postaw prospołecznych. Zachowania agresywne, źródła zachowań agresywnych, determinanty frustracji, zachowania autodestrukcyjne, kara a agresja, sposoby kształtowania zachowań nieagresywnych. Psychologiczna problematyka postaw, definicje postawy, cechy, źródła, typologia postaw. Modele badania rodziny, pojęcie rodziny, funkcje rodziny. Postawy rodzicielskie, rodzaje postaw rodzicielskich. Problematyka atrakcyjności interpersonalnej, uwarunkowania powodzenia związków małżeńskich. Pojęcie stresu psychologicznego. Źródła stresu, strategie radzenia sobie ze stresem - zadaniowe, emocjonalne, unikowe. Stres w życiu współczesnego człowieka.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Aronson E. Wilson T. Akert R. Psychologia społeczna, Warszawa, 1997.
Aronson E. Człowiek istota społeczna, Warszawa, 1992.
Brzezińska A. Społeczna psychologia rozwojowa, Warszawa, 2000.
Birch A. Malim T. Psychologia rozwojowa w zarysie, Warszawa, 1995.
Dobek-Ostrowska B. Podstawy komunikowania społecznego, Wrocław, 1999.
Harwas-Napierała B. Trempała J. (red.) Psychologia rozwoju człowieka, Warszawa, 2000.
Hurlock E. Rozwój dziecka, Warszawa, 1985.
Maurer D. Maurer Ch. Świat noworodka, Warszawa, 1994.
Ossowski R. Z zgadnień psychologii społecznej, Warszawa, 2000.
Sęk H. (red.) Społeczna psychologia kliniczna, Warszawa, 1993.
Skrzyński W. Dyrda M. (red.) Wykłady z psychologii społecznej. Wybrane zagadnienia, Warszawa, 2003.
Steward J. (red.) Mosty zamiast murów. O komunikowaniu się między ludźmi, Warszawa, 2000.
Turner J. Helms D. Rozwój człowieka, Warszawa, 1999.
Wojciszke B. Psychologia miłości, Warszawa, 1995.
Literatura uzupełniająca:
Bielawska–Batorowicz E. Kornas–Biela D. Z zagadnień psychologii prokreacyjnej, Lublin, 1992.
Cialdini R. Wywieranie wpływu na ludzi, Warszawa, 1994.
Ilg F. Rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10 lat, Gdańsk, 1992.
Dmochowski W. Przewodnik po psychologii społecznej, Warszawa, 1998.
Mądrzycki T. Psychologiczne prawidłowości kształtowania się postaw, Warszawa, 1977.
Piaget J. Narodziny inteligencji dziecka, Warszawa, 1966.
Pietrasiński Z. Rozwój człowieka dorosłego, Warszawa, 1990.
Aktualne czasopisma psychologiczne.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
Cele nauczania:
Przedstawienie studentom charakteru i specyfiki badań społecznych na użytek pracy socjalnej. Zapoznanie z metodami i technikami badań społecznych na podstawie literatury fachowej oraz doświadczeń własnych. Określenie podstaw badawczych niezbędnych przy pisaniu pracy naukowej, oraz pracy dyplomowej. Kreowanie zindywidualizowanych koncepcji własnych prac badawczych i naukowych. Zapoznanie studentów z elementami statystyki stosowanej w badaniach i obliczeniach wyników badań. Jednym z celów jest również rozbudzenie motywacji do badawczej i naukowej weryfikacji realizowanych programów, projektów i procesów wychowawczych, profilaktyczno – korekcyjnych czy resocjalizacyjnych.
Treści programowe:
Wiedza, rzeczywistość, poznanie naukowe, klasyfikacja nauk, miejsce metodologii w systemie nauk. Społeczne badania naukowe, diagnoza problemów socjalnych.
Etapy procesu badania naukowego: wybór problematyki badawczej, przedmiot i cel badań, formułowanie problemów badawczych, formułowanie hipotez, określanie zmiennych i wskaźników, sposoby doboru próby badawczej, wybór metod i technik badawczych, sposoby konstruowania narzędzi badawczych. Analiza metod i technik badawczych stosowanych w naukach społecznych i pracy socjalnej: badania terenowe, analizy dokumentów, monografie. Pomiary wyników badań. Analizy wyników badań, ilościowa, jakościowa. Rozkłady liczebności, prezentacja tabelaryczna i graficzna. Miary tendencji centralnej. Miary rozrzutu. Metody szacowania korelacji zmiennych. Organizacja procesu badawczego. Metody i techniki przyswajania informacji oraz gromadzenia informacji naukowych. Wykorzystanie badań w pracy socjalnej. Warsztat badawczy pracownika socjalnego.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Babby E., Badania społeczne w praktyce. Warszawa 2003
Brzeziński J. Metodologia badań psychologicznych, Warszawa, 1996.
Ferguson G. Takane Y. Analiza statystyczna w psychologii i pedagogice, Warszawa, 1997.
Jarosz E. Wybrane obszary diagnozowania pedagogicznego, Katowice, 2003.
Pilch T, Bauman T. Metody badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe. Warszawa 2001 wyd. II.
Szatur-Jaworska B. Diagnozowanie w polityce społecznej. Materiały do studiowania. Warszawa, 2003.
Literatura uzupełniająca:
Greń J. Statystyka matematyczna, Warszawa, 1987.
Nowak S. Metodologia badań społecznych, Warszawa, 1970.
Nowaczyk Cz. Podstawy metod statystycznych dla pedagogów, Warszawa, 1985.
Orczyk J. Zarys metodyki pracy umysłowej, Warszawa, 1978.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium w postaci autorskiego projektu badawczego.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
Cele nauczania:
Zapoznanie się z systemem normatywnym w zakresie organizacji służb społecznych organizujących pomoc socjalną.
Omówienie podstawowych zagadnień z zakresu aksjologii i etosu pracy pracowników służb społecznych.
Przedstawienie aktualnych kierunków pracy służb społecznych w wybranych krajach Europy i w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej.
Treści programowe:
Ciągłość i zmiana – prawne aspekty reformy ustroju terytorialnego kraju i pomocy społecznej, etos prawa w pracy socjalnej z uwzględnieniem prawa co do istoty, w działaniu, w ocenie treści bezpieczeństwa, sprawiedliwości i racjonalności, sprawiedliwość w pomocy społecznej, źródła sprawiedliwości, godność człowieka; godność człowieka a pomoc społeczna, model pracy służb społecznych w zapobieganiu dewiacji, patologii, pauperyzacji, marginalizacji, wykluczenia społecznego i zapobieganiu przestępczości, cele służb pomocy społecznej z uwzględnieniem działalności polegającej na dostarczeniu pomocy, opieki i usług oraz stosowaniu mechanizmów kontroli i przymusowych środków zaradczych, cele służb pomocy społecznej ustanowione przez ustawodawcę a przymusowa opieka w świetle prawotwórstwa lokalnego (eksperymentalne programy pomocowe), aspekty ustawodawcze przymusowej opieki społecznej w stosunku do osób nieletnich i dorosłych nadużywających narkotyki, uzależnionych od alkoholu oraz nieletnich popełniających czyny karalne, pomoc społeczna i tkwiące u jej podstaw teorie a poglądy pracowników społecznych na temat funkcji pracy społecznej, postaw w stosunku do podopiecznych oraz zagadnienie jakości usług społecznych, metody pracy społecznej w ujęciu funkcjonalnym ze szczególnym uwzględnieniem społecznego planowania, profilaktyki, opieki, leczenia i kontroli społecznej, praca społeczna na poziomie środowiska miejskiego przy wykorzystaniu zarządów subkomunalnych, wyspecjalizowanych lokalnych agend i biur, różnych ośrodków rekreacji, szkół i stowarzyszeń, prace społeczne w konkretnych obszarach planujących usługi społeczne na poziomie centrum interwencji kryzysowej, terenowych biur, specjalistycznych palcówek oraz pracy ulicznej, sąsiedzka i wspólnotowa pomoc społeczna czyli model pracy „w społeczności” jako dynamiczne podejście do rozwiązywania problemów na danym terenie, społeczna inżynieria (społeczno - administracyjna perspektywa) a interwencjonizm wspólnotowy poprzez monitorowanie problemów społecznych i formułowanie inwentarza potrzeb społecznych (potrzeb mieszkańców osiedla, dzielnicy, miasta), system pomocy społecznej zintegrowany we współpracy z organami władzy terenowej, samorządowej oraz systemie poza instytucjonalnym (samoorganizującym się poprzez społeczność lokalna) a zwalczanie zjawisk patologii, dewiacji, pauperyzacji, marginalizacji, wykluczenia społecznego oraz przestępczości, nowoczesny model pomocy społecznej w zapobieganiu niekorzystnych zjawisk jako podejście zorientowane na problem (w ujęciu Farmera, Anderssona, Szendera).
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Ustawa z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej (Dz. U z 15 kwietnia 2004, Nr 64 poz. 593 ze zmianami).
Stępniak P., Wymiar sprawiedliwości a praca socjalna w krajach Europy Zachodniej, Poznań 1998 s. 58-82.
Urban B., Inspirowanie i integracja działań profilaktyczno-resocjalizacyjnych w środowisku, (w;) Zapobieganie demoralizacji nieletnich, red. Z. Sobolewski, F. Kozaczuk, Rzeszów 1990.
Machel H., Kryzys idei resocjalizacji penitencjarnej – fenomen czy ostrzeżenie? (w), Wychowanie – profilaktyka – resocjalizacja, red. I Sowa, E. Piotrkowski, J. Rejman, Rzeszów, 2003.
Literatura uzupełniająca:
Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz red. K. Pietrzykowski.
Ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.
Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Ustawa o kuratorach.
Konwencja Praw Dziecka.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Aktywne uczestnictwo. Analiza prawna przypadku.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin.
Cele nauczania:
Celem przedmiotu jest dostarczenie studentom wiedzy na temat podstawowych kategorii ekonomii oraz zarządzania. W toku wykładów studenci poznają najważniejsze pojęcia i mechanizmy funkcjonowania rynku w perspektywie mikro- i makroekonomii. Wykład umożliwia studentom zapoznanie się z podstawami teorii zarządzania i organizacji.
Treści programowe:
Popyt i podaż, równowaga rynkowa – przesunięcia krzywej popytu i podaży, reakcje popytu na zmiany cen, elastyczność cenowa popytu, koszty a produkcja w przedsiębiorstwie – rodzaje kosztów i decyzje produkcyjne w krótkim i długim okresie, konkurencja doskonała na rynku, monopol i oligopol, czynniki produkcji: typy kapitału, determinanty dochodu narodowego, budżet państwa, pieniądz i system bankowy (funkcje pieniądza, rola banku centralnego, polityka pieniężna i fiskalna, model IS-LM), inflacja i bezrobocie.
Podstawowe zagadnienia zarządzania (klasyczna teoria organizacji 1903-1948, koncepcja fizjologiczna (Taylor), koncepcja i zasady administracji (Fayol), system biurokracji (Weber), kierunek psychospołeczny – human relations), typologia, cele i efektywność organizacji, sterowanie, kierowanie, zarządzanie, kryteria klasyfikacji struktur organizacji, teoria organizacji (organizacja formalna i nieformalna, biurokracja jako organizacja formalna, atrybuty organizacji formalnej), kierowanie (style kierowania, funkcje kierownicze, planowanie, pobudzanie, organizowanie, kontrolowanie, style kierowania, władza w organizacji i jej rodzaje; wybór, powołanie, mianowanie, charyzma).
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Begg N., Mikroekonomia. PWE, Warszawa, 1997 (lub nowsze wydania).
Begg N., Makroekonomia. PWE, Warszawa, 1997 (lub nowsze).
Kieżun W., Podstawy organizacji i zarządzania. Wyd SGH, Warszawa, 1997.
Literatura uzupełniająca:
Zieleniewski J., Organizacja i zarządzanie. PWN, Warszawa (różne wydania).
Zarządzanie. Teoria i praktyka, A. Koźmiński, W. Piotrowski (red.). PWN, Warszawa 1998.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na wykładach, egzamin.
Forma zaliczenia przedmiotu :
Egzamin.
Cele nauczania:
Zajęcia Wprowadzenie do pracy socjalnej mają na celu pokazanie studentom tradycji i dorobku pracy socjalnej w Polsce i na świecie. Mają wprowadzać studentów w obszary refleksji nad naukami o pracy socjalnej, pokazywać podstawowe pojęcia z zakresu pracy socjalnej, odsłaniać wielorakie nurty i kierunki pracy oraz działań praktycznych w tym zakresie. Winny one uwrażliwiać studentów na interdyscyplinarny charakter pracy socjalnej, charakteryzować przemiany tej dyscypliny i profesji, kształtować postawy poszukiwania różnorodnych, alternatywnych rozwiązań. Celem tych zajęć jest także wzmacnianie otwartych, kreatywnych postaw wobec pracy socjalnej, wzmacnianie kompetencji do kształcenia ustawicznego i rozwoju pracownika socjalnego w zawodzie.
Treści programowe:
Program zajęć z zakresu pracy socjalnej obejmuje dyskusje nad zmieniającym się pojęciem pracy socjalnej, związkami tej dyscypliny z pedagogiką społeczną, polityką społeczną, psychologią, ekonomia i prawem. Uwzględnia on także charakterystykę rożnych źródeł i nurtów pracy socjalnej (praca charytatywna, nurty religijne, oświatowe i polityczne). Szczególną wagę przywiązuje się do współczesnych przeobrażeń pracy socjalnej, jej związków z prawami człowieka, problemami rynku pracy, instytucjonalizacją rozwiązań.
Treści programowe z zakresu pracy socjalnej uwzględniają zarówno zagadnienia obrazujące bezpośrednią, indywidualną pracę z klientem (z dzieckiem i rodziną), jak i szersze działania środowiskowe oraz najszersze perspektywy związane z modelami państwa, polityki społecznej oraz regulacjami Unii Europejskiej.
Program zajęć z pracy socjalnej obejmuje również charakterystyką różnorodnych problemów społecznych (bieda rodziny i dziecka, bezradność, nierówności w dostępie do edukacji, niepowodzenia szkolne, wagary, konflikty z prawem, uzależnienia) ze szczególnym uwzględnieniem ekskluzji i inkluzji społecznej. Pokazuje wielorakie podmioty społeczne i rozwiązania służące pomocy i wsparciu socjalnemu (służby socjalne, organizacje pozarządowe, ruchy społeczne).
Ważne miejsce wśród treści tematycznych przedmiotu Wprowadzenie do pracy socjalnej zajmują zagadnienia związane z kształtowaniem się zawodu pracownika socjalnego, kształceniem i szeroko pojętą profesjonalizacją pracy socjalnej.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Marynowicz-Hetka E.- Pedagogika społeczna – podręcznik akademicki , Warszawa 2006. PWN - fragmenty z ćwiczeń
Kantowicz E., A.Olubiński, (red) Działanie społeczne w pracy socjalnej na progu XXI wieku. Torun 2003, „Akapit”
Kantowicz E, Praca socjalna w Europie. Inspiracje teoretyczne i standardy kształcenia. Olsztyn 2006, Wyd. UW-M
Kaźmierczak T., Praca socjalna: pomiędzy upośledzeniem społecznym a obywatelskością. Katowice 2005
Literatura uzupełniająca:
Frysztacki K., Piątek K.( red.),. Wielowymiarowość pracy socjalnej.
Toruń, 2002.
Białobrzeska K., Kawula S.(red.), Człowiek w obliczu wykluczenia i marginalizacji. Wokół zagadnień teoretycznych. Toruń, 2006.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Uczestnictwo w wykładach, aktywny udział na zajęciach, widoczne zainteresowanie przedmiotem dokumentowane czytaniem lektur i zbieraniem różnych materiałów.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin pisemny.
Cele nauczania:
Projektowanie socjalne od ponad dwudziestu lat jest kanonem przygotowania do zawodów społecznych. Znalazło się ono w programach kształcenia pracowników socjalnych. Czasami jest traktowane jako forma uzyskiwania dyplomu zawodowego.
Projektowanie socjalne jest skierowane na działanie społeczno-wychowawcze. Polega na wprowadzaniu ulepszeń i innowacji w środowisku. Służy zmianie praktyki społecznej. Respektuje elementarne zasady podmiotowości i demokratycznego działania. Niezbywalną cechą projektów socjalnych jest włączanie, aktywizowanie różnych podmiotów społecznych (zainteresowanych jednostek, grup, instytucji) do wspólnego działania. .
Podstawą projektowania socjalnego jest diagnoza społeczna, która ma przybliżyć i pokazać warunki i możliwości skutecznego działania.
Projekty socjalne łączą kształcenie zawodowe z badaniem i działaniem. Propagują model kształcenia oparty na wiedzy funkcjonalnej, refleksji teoretycznej i praktycznej, a przede wszystkim na zdobywaniu własnych doświadczeń. Mobilizują studenta do szukania nowych informacji i alternatywnych rozwiązań. Umacniają postawy innowacyjne, uczą samodzielności i pracy w grupie. Pokazują możliwości i bariery działania społecznego.
Treści programowe:
Konstruowanie i prowadzenie projektów obejmuje na ogół następujące etapy: opis sytuacji problemowej, formułowanie założeń teoretycznych i praktycznych projektu; formułowanie celów projektu; określenie zadań, budowanie zasobów działania; opracowanie kosztorysu i planu działania; określenie przeszkód i alternatywnych rozwiązań; określenie wskaźników osiągnięcia celów i ewaluacji projektu; prowadzenie i dokumentacja działań społecznych; ciągła ocena, elastyczne reagowanie na przeszkody i rezultaty (korekta celów i planów); ewaluacja końcowa projektu.
Projekt socjalny jest ściśle powiązany z zajęciami z zakresu Diagnozy środowiska. Studenci pracują w grupach 15 – 20 osobowych pod kierunkiem nauczyciela akademickiego i praktyka zainteresowanego projektem. Mogą się dzielić na małe 3-5osobowe zespoły wspierane przez różne grupy praktyków. Tematyka, cele i koncepcje projektów ustalane są wspólnie przez wszystkie osoby uczestniczące w projekcie.
Projekty mogą polegać na przygotowaniu doraźnych akcji aktywizujących środowisko. Mogą to być także różne, bardziej trwałe oryginalne inicjatywy podejmowane przez studentów, pracowników socjalnych, kuratorów, radnych, nauczycieli uczniów, rodziców. Studenci mogą się również włączać się twórczo do projektów prowadzonych przez różne podmioty. Mogą być także zlecane studentom przez różne podmioty (szkoły, gminy, stowarzyszenia, fundacje) i sponsorowane przez nie.
W wyborze projektów, poszukiwaniu sponsorów i finansowaniu i ewaluowaniu projektów pomaga Biuro Wolontariatu Pedagogium.
Cały projekt obejmuj 120 godz. udokumentowanych zajęć. O sposobie i czasie realizacji projektu decyduje jego charakter. Projekt musi być przeprowadzony i zakończony w ciągu dwóch semestrów.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Przede wszystkim Internet, strony organizacji pozarządowych, stowarzyszeń, fundacji.
Projekt socjalny CAL
Szymański M.S., O metodzie projektów. Warszawa 2000, Żak.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Dokumentacja projektu: dziennik zajęć oraz publiczna prezentacja projektu wraz z próbą ewaluacji. Prezentacje w różnych formach: wersje pisemne, multimedialne, zdjęcia, filmy, gazetki, albumy etc.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Komisyjna ocena egzaminacyjna po prezentacji zakończonego projektu.
Cele nauczania:
Celem przedmiotu jest przekazanie studentom podstaw wiedzy z zakresu rozwoju dzieci i młodzieży i dorosłych oraz różnych czynników mających wpływ na ten rozwój. W ramach zajęć, studenci poznają min. pojęcia z zakresu genetyki, rozmaitych chorób mających istotny wpływ na rozwój człowieka, zagadnienia ochrony zdrowia. Szczególnie istotne jest tu zrozumienie roli pedagoga, opiekuna i pracownika socjalnego w kształtowaniu potencjału rozwojowego oraz profilaktyki chorób psychicznych i somatycznych.
Treści programowe:
Rozwój ontogenetyczny człowieka, podstawowe pojęcia z zakresu genetyki. Specyfika okresów rozwoju ontogenetycznego, potrzeby higieniczno-wychowawcze. Problemy dojrzewania. Akceleracja rozwoju. Ochrona zdrowia dzieci i młodzieży. Edukacja zdrowotna. Epidemiologia. Wirus HIV, profilaktyka, rola układu odpornościowego. Fizjopatologia rozwoju. Pojęcia zdrowia i choroby. Mierniki zdrowia. Zachorowalność – tendencje i obraz geograficzny. Problematyka żywienia i jej wpływ na powstawanie chorób. Zmiany hormonalne. Neuroendokrynologia. Układ podwzgórzowo-przysadkowy. Metody oceny rozwoju fizycznego dzieci i młodzieży. Choroby przenoszone drogą płciową. Rozwój erotyczny dzieci i młodzieży, etapy i fazy rozwoju seksualnego. Problem przedwczesnych inicjacji seksualnych. Metody zapobiegania niepożądanej ciąży. Dewiacje seksualne. Patologie seksu. Społeczne konsekwencje patologii rozwojowych. Zaburzenia neurologiczne i psychiczne wśród dzieci i młodzieży i dorosłych. Praca socjalna, opieka a medycyna.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Jaczewski A. Biologiczne i medyczne podstawy rozwoju i wychowania, Warszawa, 1993.
Solińska-Zygmunt G.(red.) Podstawy psychologii zdrowia, Wrocław, 2001.
Stypułkowski C. Wychowanie zdrowotne w nauczaniu przedmiotowym Kraków, 2002.
Wolański N. Rozwój biologiczny człowieka, Warszawa, 1986.
Woynarowska B. (red), Zdrowie i szkoła, Warszawa, 2000.
Literatura uzupełniająca:
Bartkowiak Z. Biomedyczne podstawy rozwoju i wychowania, cz. 1 i 2, Warszawa, 1981.
Habrat B. Szkody zdrowotne spowodowane alkoholem Warszawa, 1981.
Izdebski Z. Seksualizm dzieci i młodzieży, Zielona Góra, 1992.
Jaczewski A. Radomski J. Wychowanie seksualne i problemy seksuologiczne wieku rozwojowego, Warszawa, 1986.
Malinowska A. Norma biologiczna a rozwój somatyczny człowieka, Warszawa, 1987.
Obuchowska J. Jaczewski A. Rozwój erotyczny, Warszawa, 1992.
Sadowski B. Chmurzyński J. Biologiczne mechanizmy zachowania, Warszawa, 1989.
Wisłocka M. Miłość bez granic, Warszawa, 1993.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, samodzielne przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
Cele nauczania:
W ramach zajęć studenci poznają system opieki nad dzieckiem i rodziną, analizują przyczyny społeczne i wewnątrzrodzinne stawiające dziecko i rodzinę w trudnej sytuacji. Przedmiotem zainteresowania są zagrożenia rozwoju dziecka pozbawionego należytej opieki rodzinnej, działania lokalnego i szkolnego systemu wsparcia rodziny, perspektywy reintegracji rodziny. Studenci zapoznają się z działaniami instytucji opiekuńczo – wychowawczych, ich programami wychowawczymi.
Treści programowe:
Dziecko sieroce, niedostosowane, trudne – spory definicyjne. Perspektywa podmiotowa i przedmiotowa problematyki dziecka w sytuacji trudnej. Opieka jako rodzaj relacji międzyludzkiej – od opieki ubezwłasnowolnienia do opieki - elementu systemu społecznego podtrzymania. Kierunki zmian w systemie opieki nad dzieckiem i rodziną. Rodziny ryzyka jako podmiot działań lokalnego systemu wsparcia. Wykluczenie społeczne rodziny jako zagrożenie rozwoju dziecka. Zaburzenia więzi wewnątrzrodzinnych jako źródło osierocenia społecznego dziecka. Konsekwencje rozwojowe, edukacyjne i społeczne doświadczenia odrzucenia przez rodzinę. Ograniczenie szans rozwojowych i edukacyjnych dzieci z rodzin problemowych. Profilaktyka i kompensacja jako element działania lokalnego systemu opieki nad dzieckiem i rodzina.
Formy pracy z dzieckiem i rodziną w środowisku zamieszkania.
Model „szkoły opiekuńczej” ( szkolny system wsparcia dziecka i rodziny). Sytuacja dzieci poza rodziną własną. Zagrożenia i szanse rozwojowe dziecka wychowywanego w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Rodzinne formy opieki zastępczej. Rodzina adopcyjna, rodzina zastępcza, rodzinne domy dziecka, wioski dziecięce).
Wybrane pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Głowacka B, Pilch T. (red.), Dzieci gorszych szans. W. 2001
Kawula St., Człowiek w relacjach socjopedagogicznych. Toruń, 1999.
Racław-Markowska M., Pomoc dziecku i rodzinie w środowisku lokalnym. Debata o nowym systemie. Warszawa, 2005.
Węgierski Z., Opieka nad dzieckiem osieroconym. Toruń, 2006
Literatura uzupełniająca:
Kolankiewicz M., Zagrożone dzieciństwo. Rodzinne i instytucjonalne formy opieki. W. 1998.
Maciarz A., Macierzyństwo w kontekście zmian społecznych. W. 2004
Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004. R. IV.
Wagner I., Sieroctwo społeczne. Przyczyny, następstwa, formy kompensacji. Częstochowa, 1997.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na wykładach, aktywny udział w zajęciach.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin.
Cele nauczania:
Zasadniczym celem przedmiotu jest przedstawienie zakresu, celów, modeli, form polityki społecznej, zarówno w jej teoretycznym, modelowym ujęciu, jak i w ujęciu aplikatywnym. Chodzi o uświadomienie realnych związków pomiędzy występowaniem problemów społecznych, a funkcjonowaniem państwa w jego wymiarach: gospodarczym, społeczno - kulturowym, politycznym. Studenci będą w trakcie zajęć zapoznani z najważniejszymi działaniami polityki społecznej w zakresie kreowania działań profilaktycznych m. in. praca socjalna, oraz resocjalizacyjnych m. in. tworzenie i znoszenie instytucji korekcyjnych, oraz panujących w nich reguł. Ważnym elementem edukacji, będzie przybliżenie międzynarodowych aspektów polityki społecznej, szczególnie w kontekście Unii Europejskiej.
Treści programowe:
Polityka społeczna jako nauka – przedmiot, cele, metody badawcze. Źródła i doktryny polityki społecznej. Demograficzne aspekty polityki społecznej – procesy ludnościowe, zmiany długości życia, warunki bytowe, mobilność przestrzenna. Rodzina jako podmiot oddziaływań polityki społecznej – analiza krytyczna. Praca jako istotny element polityki społecznej, istota pracy, jej rola w życiu społecznym, polityka zatrudnienia, przywileje i obowiązki zawodowe, ochrona pracy, czas pracy. Ochrona zdrowia jako przedmiot polityki społecznej, zadania ochrony zdrowia, stan zdrowia, zagrożenia. Zabezpieczenie społeczne jako wymiar polityki społecznej, system zabezpieczenia społecznego, ubezpieczenia społeczne i ich reformy, świadczenia socjalne. System rehabilitacji osób niepełnosprawnych w polityce społecznej. Bezrobocie jako istotny problem polityki społecznej, bezrobocie jako kwestia indywidualna i społeczna, bezpieczeństwo socjalne bezrobotnych, pośrednictwo pracy, instrumenty poprawy szans na rynku pracy. Bezrobocie a edukacja. Polityka mieszkaniowa i jej uwarunkowania. Międzynarodowe aspekty polityki społecznej. Europejska Karta Społeczna, Karta Socjalna Unii Europejskiej, Biała i Zielona Księga Polityki Socjalnej Unii Europejskiej, Fundusze Socjalne i Regionalne. Społeczna gospodarka rynkowa jako kierunek zmian w polityce społecznej. Działalność profilaktyczna i korekcyjno - rehabilitacyjna w teorii i praktyce polityki społecznej. Pomoc społeczna – jej podstawowe funkcje i zadania. Rola pracownika socjalnego w kreowaniu polityki społecznej. Rola wychowawcy i pedagoga w kształtowaniu elementów polityki społecznej. Polityka społeczna w Polsce – mity i rzeczywistość.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Auleytner J. (red.) Polityka społeczna. Stan i perspektywy, Warszawa, 1995.
Auleytner J. Instytucje polityki społecznej. Podmioty i fundusze, Warszawa, 1996.
Rajkiewicz A. Supińska J. Księżopolski M. Polityka społeczna, Warszawa, 1996.
Literatura uzupełniająca:
Kwaśniewski J. Praca socjalna. Pomoc społeczna, Warszawa, 1993.
Podolski K. Turnowiecki W. Polityka społeczna, Gdańsk, 1997.
Rychard A. Fedorowicz M. Społeczeństwo w transformacji, Warszawa, 1993.
Rawles J. Teoria sprawiedliwości, Warszawa, 1994.
Wożniak Z. Praca socjalna w społeczności miasta Poznania, Poznań, 1996.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
Cele nauczania:
Celem przedmiotu jest przekazanie studentom podstaw wiedzy z zakresu psychologii klinicznej i możliwości jej wykorzystania w pracy resocjalizacyjnej i socjalnej. Szczególnie chodzi o zaprezentowanie elementów z zakresu obrazu klinicznego zaburzeń w zachowaniu oraz ich diagnozy, terapii i możliwości profilaktycznych. Przedmiot jest skorelowany merytorycznie z metodyką pracy kulturotechnicznej, a jego treści uzupełniają zakres treściowy tego przedmiotu.
Treści programowe:
Przedmiot i zadania psychologii klinicznej. Podstawowe pojęcia i definicje. Pojęcie normy i patologii. Koncepcje zdrowia psychicznego i dewiacji psychicznych. Kryteria i kategorie normalności. Zaburzenia w zachowaniu. Definicje i klasyfikacje. Kryteria podziału zaburzeń w zachowaniu. Objawy i etiologia. Determinanty społeczne zaburzeń w zachowaniu – dezorganizacja środowisk wychowawczych i socjalizacyjnych, deprywacje potrzeb, stres, wadliwe postawy. Mechanizmy obronne a defekty osobowości. Organiczne przyczyny zaburzeń w zachowaniu - uwarunkowania genetyczne, fizyczne, chorobowe. Kulturowe uwarunkowania zachowań patologicznych – bariery kulturowe, alienacja, konflikt ról, konflikt tożsamości, depersonalizacja. Przegląd teorii zachowania: teorie psychodynamiczne, teorie uczenia się społecznego, interakcyjny model funkcjonowania społecznego. Psychopatia – etiologia, fenomenologia, obraz kliniczny. Psychopatia a socjopatia - różnice i podobieństwa. Charakteropatia. Pojęcie diagnozy klinicznej – definicja, etapy postępowania diagnostycznego. Modele diagnozy klinicznej. Przegląd narzędzi diagnostycznych pod kątem ich wykorzystania w pracy resocjalizacyjnej. Pomoc psychologiczna – terapia i psychoterapia. Agresja – istota i możliwości przeciwdziałania. Pomiary i diagnozy agresji. Metody i techniki obniżania poziomu agresji. Studium przypadku – analiza. Psychologia kliniczna a pedagogika resocjalizacyjna. Wykorzystanie elementów psychologii klinicznej w pracy z przypadkiem – możliwości i bariery.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Brauner A. F. Dziecko zagubione w rzeczywistości, Warszawa, 1993.
Everly G. Rosenfeld R. Stres. Przyczyny, terapia i autoterapia, Warszawa, 1992.
Forward G. Toksyczni rodzice, Warszawa, 1992.
Grzesiuk L. Psychoterapia. Szkoły, zjawiska, techniki i specyficzne problemy, Warszawa, 1994.
Jablow M. Anoreksja, bulimia, otyłość, Gdańsk, 2000.
Sokolik M. (red.) Kliniczne studia przypadków, Warszawa, 1991.
Paluchowski W. Diagnoza psychologiczna. Podejście ilościowe i jakościowe, Warszawa, 2001.
Pospiszyl I. Przemoc w rodzinie, Warszawa, 2000.
Pospiszyl K. Psychopatia, Warszawa, 2000.
Piekarskia A. Przemoc w rodzinie, Warszawa,1991.
Ranschburg J. Lęk, gniew, agresja, Warszawa, 1993.
Rosenhan D. Seligman M. Psychopatologia, t. 1 i 2, Warszawa, 1995.
Sęk H. Wprowadzenie do psychologii klinicznej, Warszawa, 2001.
Literatura uzupełniająca:
Freeman D. Kryzys małżeński i psychoterapia, Warszawa, 1991.
Kościelak R. Funkcjonowanie psychospołeczne osób niepełnosprawnych umysłowo, Warszawa, 1996.
Rembowski J. Samotność, Gdańsk, 1992.
Podhorecka A. (red.) Rodzina w terapii, Warszawa, 1992.
Sęk H. (red.) Społeczna psychologia kliniczna, Warszawa, 1994.
Starowich L. Przemoc seksualna, Warszawa, 1992.
Waltzawick P. Jak być szczęśliwym, Warszawa, 1993.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
Cele nauczania:
Pokazanie fundamentalnej roli rodziny dla rozwoju społeczeństwa i zmiany społecznej. Zwrócenie uwagi na polski model pracy socjalnej ukierunkowanej na pomoc dziecku i rodzinie
Przedstawienie przemian rodziny polskiej w zakresie struktury, funkcji, Nowe oblicza rodziny (kohabitacja, związki partnerskie). Przedstawienie zagrożeń związanych z funkcjonowaniem rodziny. Diagnoza rodziny, monitoring warunków życia rodziny w Polsce. Społeczno- polityczne i religijne dyskusje i kontrowersje wokół rodziny.
Przemiany rodziny (struktura, funkcje, poglądy). Alternatywne formy życia rodzinnego,. Funkcjonalność i dysfunkcjonalność rodziny przyczyny, rozwój, skutki zachowań.. Kryzysy w życiu rodziny (teorie kryzysu, sytuacje kryzysowe, interwencja kryzysowa w rodzinie).
Pomoc dziecku i rodzinie, pomoc szkoły, gminy, rozwiązania instytucjonalne
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Z. Tyszka (2001), Współczesne rodziny polskie – ich stan i kierunek przemian
K. Slany (2002), Alternatywne formy życia małżeńsko-rodzinnego w ponowoczesnym świecie.
M. Ziemska (red.) (1999), Rodzina współczesna.
Literatura dodatkowa:
Diagnoza społeczna 2003, 2005.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Cele nauczania:
Organizacje pozarządowe (trzeci sektor, ang. non-profit organizations), są jednym z głównych elementów systemu społecznego - obok sektora państwowego (ustawodawstwo) oraz sektora prywatnego (ekonomia, finanse). Skupiają szeroko rozumiany dobrowolny ruch obywatelski na rzecz demokracji, wolności słowa, dialogu, ochrony praw mniejszości, rozwiązywania problemów społecznych, etc. Na terenie Polski działa ok. 40-45 tys. organizacji pozarządowych o bardzo zróżnicowanym profilu, głównie socjalnym, usługowym, kulturalnym oraz edukacyjnym. Obok swoich funkcji humanitarnych, pełnią one ważną rolę w kształtowaniu postaw aktywnych, obywatelskich i samorządowych, a tą drogą – rozwijaniu demokracji uczestniczącej.
Organizacje pozarządowe są jednym z bardzo ważnych obszarów pracy socjalnej. Poszerzają jej zakres, wzbogacają zadania, zwiększają wachlarz środków działania, wzbogacają sylwetkę zawodową pracownika socjalnego - a tym samym podnoszą skuteczność oraz rangę pracy socjalnej w życiu publicznym.
Zadaniem zajęć z tego zakresu jest: a) charakterystyka relacji: rozwój społeczny – organizacje pozarządowe – praca socjalna, b) ukazanie organizacji pozarządowych jako jednego z ważnych obszarów, środków oraz zadań pracy socjalnej, c) poszerzenie profilu zawodowego pracownika socjalnego, d) przygotowanie do działalności zawodowej i społecznej w specyficznym środowisku organizacji pozarządowych.
Treści programowe:
Program zajęć obejmuje zarówno wiadomości teoretyczne, hospitacje w wybranych organizacjach pozarządowych, jak i praktyczne próby projektowania działań socjalnych w tzw. trzecim sektorze.
Główne obszary tematyki zajęć:
- Organizacje pozarządowe – pojęcie, geneza, rodzaje i funkcje
- Wolontariat – tradycja i formy
- Strategie i formy działania społecznego
- Organizacje pozarządowe i praca socjalna w środowisku lokalnym
- Pracownik socjalny – animator społeczny
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
A. Naumiuk, Edukacja i aktywizacja społeczna w organizacjach pozarządowych. Przykład Ruchu United Way. Warszawa, 2003.
B. Kromolicka (red.), Praca socjalna w organizacjach pozarządowych. Z problemów działania i kształcenia. Toruń, 2005.
Literatura uzupełniająca:
K. Wódz, Praca socjalna w środowisku zamieszkania. Warszawa, 1996.
E. Leś, Sektor non-profit w Polsce. Szkic do portretu. Warszawa, 2002.
P. Gliński, Style działań organizacji pozarządowych w Polsce. Grupy interesu czy pożytku publicznego? Warszawa, 2006.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest: a) zaliczenie ćwiczeń (konwersatorium), b) zaliczenie hospitacji, c) przygotowanie pracy zawierającej prezentacje wybranej organizacji pozarządowej.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Praca pisemna na prawach egzaminu.
Cele nauczania:
Praca socjalna w środowisku należy do najstarszych i klasycznych form pracy socjalno-wychowawczej. Jest ukierunkowana na pomoc w rozwiązywaniu problemów socjalno-bytowych oraz kulturalno-edukacyjnych występujących w miejscu zamieszkania. Współcześnie koncentruje się na rozpoznawaniu oraz dynamizowaniu miejscowego potencjału indywidualnego, społecznego oraz kulturowego dla celów społeczno-socjalnych.
Głównym zadaniem tego przedmiotu jest poznanie i analiza polskich oraz europejskich doświadczeń pracy socjalnej w środowisku – jej zadań i form, czynników sprzyjających i utrudniających, współpracy z rodziną, szkołą i samorządem lokalnym, rolą tradycji i kultury, programów socjalnych, gospodarczych, samorządowych, etc. Idzie o poznanie konkretnych sytuacji i problemów społecznych, występujących w określonych miejscach, a także ludzi rozwiązujących te problemy.
Źródłem wiedzy i przedmiotem analizy są różnego rodzaju materiały dokumentalne, jak: projekty środowiskowej pracy, aplikacje instytucji i środowisk o dotacje, zgłoszenia konkursowe, prasa lokalna, materiały telewizyjne, a przede wszystkim filmy dokumentalne z cyklu „Małe ojczyzny – tradycja dla przyszłości”.
Obok znaczenia warsztatowo-metodycznego, przedmiot ten ma także budować i rozwijać tożsamość zawodową pracownika socjalnego, jako osoby głęboko „zanurzonej” w życiu środowiska, wychodzącej swoim działaniem poza mury urzędu pomocy i opieki socjalnej.
Treści programowe:
Zagadnienia ogólne: Środowisko i mała ojczyzna; środowisko – obszar harmonii społecznej oraz aktywności obywatelskiej; człowiek zakorzeniony – człowiek wykorzeniony;
Obszary i potrzeby interwencji socjalnej: Lęki o małą ojczyznę – bieda, bezrobocie, alkoholizm, bezdomność; bariery edukacyjne; wyludnianie wsi; praca socjalna i caritas;
Pracownik socjalny-animator społeczno-kulturalny: portret lidera środowiskowego; działania artystyczne i socjalne; zniekształcenia i błędy pracy socjalnej środowisku;
Dokumentalny materiał filmowy
- Katalog: 100 filmów z cyklu małe ojczyzny, m.in. „Rok polski – Lucim”, „C-dur jest tonacją słońca”, „Dom”, „Każda dolina będzie podniesiona”, „…I rozpakowali walizki”, „Autobus Siemiatycze”, „Wiktora Zina trzeciego świata opisanie”, „Osada na surowym kamieniu”, „Miasto cieni”, „Pogwarki i Wrak”, „By nie zapomnieć mowy ojców”, „Krajobraz przed ciszą”, „Nagroda”.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
W. Chmielewski (red.), Małe ojczyzny tradycja dla przyszłości. Toruń,
1997
M. Mendel (red.), Animacja współpracy środowiskowej. Toruń, 2002
Cz. Lewicki (red.), Edukacyjne aspekty współpracy i partnerstwa w środowiskach lokalnych. Rzeszów, 2004
W. Theiss, B. Skrzypczak (red.), Edukacja i animacja społeczna w środowisku lokalnym. Warszawa, 2006
Literatura uzupełniająca:
E Orzechowski (red.), Kultura, gospodarka, media. Kraków, 2002.
P. Sztompka, Socjologia wizualna. Fotografia jako metoda badawcza. Warszawa, 2005.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Aktywny udział w zajęciach, esej na temat pracy socjalnej w środowisku.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie z oceną.
Cele nauczania:
Zapoznanie studentów z problematyką poradnictwa i doradztwa w indywidualnej pracy z przypadkiem. Określenie celów, zasad, funkcji i formuł poradnictwa i doradztwa psychopedagogicznego i specjalistycznego. Pokazanie struktury i miejsca poradnictwa w systemie opieki, pracy socjalnej, i resocjalizacji dzieci, młodzieży oraz osób dorosłych w Polsce.
Treści programowe:
Poradnictwo instytucjonalne w Polsce – cele, funkcje, rodzaje, formy. Pedagogiczne poradnictwo instytucjonalne – rodzaje i zakres działalności. Typologia instytucji i placówek - Poradnie Psychologiczno - Pedagogiczne, Poradnie Specjalistyczne, Rodzinne Ośrodki Diagnostyczno - Konsultacyjne, Kuratorskie Ośrodki Pracy z Młodzieżą, Poradnie Zdrowia Psychicznego, Ogniska Wychowawcze Ośrodki Adopcyjno -Opiekuńcze. Poradnictwo i doradztwo w Placówkach opiekuńczo –wychowawczych i resocjalizacyjnych. Centra Pomocy Dziecku i Rodzinie. Poradnictwo dla dorosłych. Telefon Zaufania. Poradnictwo pozainstytucjonalne – formy i zakres działania. Poradnictwo i doradztwo pedagogiczne w zakresie rozwoju dziecka. Poradnictwo i doradztwo psychopedagogiczne w zakresie rozwoju osobowości. Poradnictwo prawne dla klientów pomocy społecznej. Rola organizacji pozarządowych.
Poradnictwo i doradztwo resocjalizacyjne. Rola poradnictwa i doradztwa w zakresie profilaktyki społecznej. Formy i metody poradnictwa i doradztwa resocjalizacyjnego. Środowisko – rodzina – jednostka, podmioty poradnictwa i doradztwa. Uzależnienia: alkoholizm, narkomania, samoniszczenie, próby samobójcze, agresja, przestępczość. Metody i etapy postępowania. Diagnoza, prognoza, terapia. Formuła porady komplementarnej.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Pospiszyl I. Ofiary chroniczne - przypadek czy konieczność, Warszawa, 2003.
Pomianowska M. (red.) Poradnik wychowawcy, Warszawa, 2000.
Murgathwyd S. Poradnictwo i pomoc, Poznań, 2000.
Jarosz E. Wybrane problemy diagnozowania pedagogicznego, Katowice, 2001.
Hajduk E. Hajduk B. Pomoc i opieka - różne postacie, Kraków, 2001.
Wójcik M. (red.) Wychowanie – opieka - wsparcie, Katowice, 2002.
Literatura uzupełniająca:
Głowacka B. Pytka L. (red.) Być dzieckiem i przetrwać, Warszawa, 2002.
Czerniawska O. Poradnictwo jako wzmocnienie środowiska wychowawczego, Warszawa, 1977.
Konopczyński M. Opieka nad dzieckiem – stan i perspektywy, Problemy Opiekuńczo – Wychowawcze nr 1, 1994.
Pawłowski R. Ośrodki adopcyjno – opiekuńcze a kompensacja sieroctwa dziecięcego Gdańsk, 1993.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
Forma zaliczenia
Egzamin w formie pisemnej lub ustnej
Cele nauczania:
Zasadniczym celem przedmiotu jest wprowadzenie studentów w złożoną teoretyczną i praktyczną problematykę procesu resocjalizacji osób wykazujących syndrom nieprzystosowania społecznego. Podbudowa teoretyczna oraz elementy praktyki socjalnejej z tego zakresu, stanowią bazę do realizacji przedmiotów metodyczno - warsztatowych, realizowanych w ramach studiów. Student w ramach przedmiotu ma przyswoić sobie wiedzę dotyczącą przesłanek diagnostycznych, prognostycznych, korekcyjnych, tworzenia i kierowania procesem resocjalizacji. Przekazane projekty i rozwiązania modelowe tego procesu, mają go zainspirować do własnych, twórczych poszukiwań.
Treści programowe:
Pedagogika resocjalizacyjna – podstawowe pojęcia. Pojęcie nieprzystosowania społecznego. Nieprzystosowanie społeczne jako stan i proces. Zaburzenia w zachowaniu - typologia. Pojęcie demoralizacji. Konflikty społeczne jako objaw syndromu nieprzystosowania społecznego. Diagnoza nieprzystosowania społecznego. Niedostosowanie społeczne a nieprzystosowanie społeczne. Norma i patologia w zachowaniach ludzkich. Etiologia i fenomenologia nieprzystosowania społecznego. Aksjologiczne przesłanki nieprzystosowania społecznego. Pojęcie procesu resocjalizacji. Etapy procesu resocjalizacji. Optymalizacja procesów resocjalizacji. Formy i formuły resocjalizacji. Determinanty procesu resocjalizacji. Przedmiot i podmiot oddziaływań resocjalizujących. Instytucje resocjalizacyjne – analiza krytyczna. Resocjalizacja w środowisku otwartym – analiza form i metod. Proces resocjalizacji a teoria uczenia się. Warunkowanie klasyczne i instrumentalne, jako źródła oddziaływań resocjalizujących. Kary i nagrody w procesie resocjalizacji. Postawy a resocjalizacja. Osobowość a możliwości korektury. Zasady resocjalizacji – typologia. Pojęcie autorytetu w procesie resocjalizacji. Teoretyczna prezentacja wybranych metod resocjalizacyjnych. Psychoterapia – terapia pedagogiczna –resocjalizacja. Proces resocjalizacji a korektura postaw. Wzory i wzorce w procesie resocjalizacji. Mechanizmy procesu resocjalizacji. Uczenie się resocjalizacyjne. Pojęcie zmiennych zależnych, pośredniczących i niezależnych. Zjawisko sprzężenia ujemnego Mowrera. Teorie pamięci a efekty procesu resocjalizacji. Procedury resocjalizacyjne. Od diagnozy do prognozy – etapy procesu resocjalizacji. Koncepcja indywidualnych programów resocjalizujących (IPR). Diagnoza etapów procesów resocjalizacji. Oceny efektywności procesów resocjalizacji. Resocjalizacja a profilaktyka społeczna. Resocjalizacja instytucjonalna – bariery i utrudnienia. Pojęcie „drugiego życia” w placówkach resocjalizacyjnych. Symptomy i uwarunkowania podkultury przestępczej. Komunikacja pozawerbalna – język tatuaży. Problemy seksualne. Resocjalizacja indywidualnych przypadków (alkoholików, narkomanów, przestępców). Resocjalizacja grupowa – mechanizmy i metody. Prawo a resocjalizacja – możliwości i bariery. Pojęcie mechanizmu stygmatyzacji społecznej. Osobowość wychowawcy – analiza. Kreacja procesu resocjalizacji. Resocjalizacja w Polsce ,mity i rzeczywistość. Twórczość osób nieprzystosowanych społecznie i możliwość wykorzystania jej w procesie resocjalizacji.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Czapów Cz. Wychowanie resocjalizujące, Warszawa, 1978.
Czapów Cz. Jedlewski St. Pedagogika resocjalizacyjna, Warszawa, 1971.
Jarosz E. Przemoc wobec dzieci. Reakcje środowisk szkolnych, Katowice, 1998.
Kalinowski M. Europejskie systemy resocjalizacji nieletnich, Warszawa, 1991.
Kaczyńska W. (red.) Czesław Czapów 1925-1980. Świadectwo trzech pokoleń, Warszawa, 2003.
Konopczyński M. Twórcza resocjalizacja. Wybrane metody pomocy dzieciom i młodzieży, Warszawa, 1996.
Konopczyński M. Metody twórczej resocjalizacji, Warszawa, 2006.
Konopczyński M. Teoretyczne podstawy metodyki kulturotechnicznych oddziaływań resocjalizacyjnych wobec nieletnich. Zarys koncepcji twórczej resocjalizacji, Warszawa, 2006.
Kozaczuk F. Radochoński M. (red.) Aktualne problemy pedagogiki resocjalizacyjnej i patologii społecznej, Rzeszów, 2000.
Niehoff D. Biologia przemocy, Poznań, 2001.
Olszewska-Baka G. Dzieci ulicy. Problemy, profilaktyka i resocjalizacja, Białystok, 2000.
Pytka L. Pedagogika resocjalizacyjna. Wybrane zagadnienia teoretyczne diagnostyczne i metodyczne, Warszawa, 2001.
Pytka L. Raport o stanie wdrażania reformy resocjalizacji w zakładach poprawczych, Warszawa, 1998.
Pytka L. Teoretyczne problemy diagnozy w wychowaniu resocjalizującym, Warszawa, 1986.
Pospiszyl K. Psychopatia. Przyczyny, przejawy i sposoby resocjalizacji antysocjalności, Warszawa, 2000.
Pospiszyl K. Resocjalizacja. Teoretyczne podstawy oraz przykłady programów oddziaływań, Warszawa, 2002.
Pospiszyl K. (red.) Resocjalizacja nieletnich. Doświadczenia i koncepcje, Warszawa, 1999.
Urban B. Dewiacje wśród młodzieży. Uwarunkowania i profilaktyka, Kraków, 2001.
Literatura uzupełniająca:
Bartkowicz Z. Pomoc terapeutyczna nieletnim agresorom i ofiarom agresji w zakładach resocjalizacyjnych, Lublin, 1996.
Bielicki E. Wybrane problemy patologii przystosowania społecznego i pedagogiki resocjalizacyjnej, Bydgoszcz, 1989.
Cekiera Cz. Psychoprofilaktyka uzależnień oraz terapia i resocjalizacja osób uzależnionych, Lublin, 1993.
Ciosek M. Psychologia sądowa i penitencjarna, Warszawa, 2000.
Machel H. Wprowadzenie do pedagogiki penitencjarnej, Gdańsk, 1994.
Marzec-Holka K. Instytucja społecznych kuratorów sądowych w świetle badań, Bydgoszcz, 1994.
Konopczyński M. Pytka L. Studenci wobec zjawisk patologii społecznej, Siedlce, 1986.
Sawicka K. (opr.) Polska myśl resocjalizacyjna, Warszawa, 1993.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
Cele nauczania:
Zasadniczym celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z podstawową wiedzą z zakresu patologii społecznej, zarówno indywidualnej, jak i grupowej oraz instytucjonalnej. Dzięki temu studenci będą mogli identyfikować określone zjawiska, definiować je i interpretować. Wiedza ta, będzie miała zarówno podłoże teoretyczne, jak i praktyczne. Zakres tematyczny zajęć obejmuje najczęściej spotykane wśród dzieci, młodzieży i osób dorosłych, formy zachowań patologicznych i tym samym umożliwia ich profesjonalną identyfikację. W trakcie zajęć omawiane będą zarówno przyczyny jak i objawy zachowań patologicznych, a także możliwości przeciwdziałania wybranym zjawiskom patologicznym.
Treści programowe:
Patologia społeczna - zakres pojęcia. Etiologia zjawisk patologii społecznej. Objawy i przejawy patologii społecznej. Diagnozowanie zjawisk patologicznych. Teorie społeczne. Mechanizmy dezorganizacji życia społecznego. Patologiczne funkcjonowanie instytucji. Tolerancja a zjawiska patologii społecznej. Mechanizmy percepcji i ewaluacji zjawisk patologii społecznej. Diagnozowanie zjawisk patologii społecznej. Zjawiska patologii indywidualnej, alkoholizm, narkomania, prostytucja, samobójstwa, przestępczość. Etiologia i fenomenologia patologii indywidualnych. Przemoc i agresja. Patologie w środowiskach wychowawczych, rodzina, szkoła, środowiska lokalne i rówieśnicze. Profilaktyka zachowań patologicznych. Ubóstwo, bezrobocie, a zjawiska patologii społecznej. Rola prawa w rozwiązywaniu problemów patologii społecznej. Praca socjalna a zjawiska patologii społecznej. Społeczne i instytucjonalne mechanizmy przeciwdziałania zjawiskom patologii społecznej. Terapia i resocjalizacja osób wykazujących przejawy zachowań patologicznych.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Badżmirowska-Masłowska K. Młodociani sprawcy zabójstw w Polsce, Kraków, 2000.
Dymek M. (red.) Zjawiska patologii społecznej wśród młodzieży, Radom, 1999.
Gaberle A. (red.) Przestępczość i zachowania dewiacyjne dzieci i młodzieży w Krakowie, Kraków, 2001.
Hołyst B. Kryminologia, Warszawa, 1994.
Jarosz M. Samobójstwa, Warszawa, 1997.
Jarosz E. Dom, który krzywdzi, Katowice, 2001.
Jędrzejewski M. Młodzież a subkultury, Warszawa, 1999.
Konopczyński M. Pytka L. Studenci wobec zjawisk patologii społecznej, Siedlce, 1986.
Kozaczuk F. Radachoński M. Aktualne problemy pedagogiki resocjalizacyjnej i patologii społecznej, Rzeszów, 2000.
Kmiecik–Baran J. Młodzież a przemoc. Mechanizmy socjologiczno -psychologiczne, Warszawa, 1987.
Podgórecki A. Zagadnienia Patologii społecznej, Warszawa,1976.
Pospiszyl J. Przemoc w rodzinie, Warszawa, 2000.
Pospiszyl I. Wybrane zagadnienia patologii społecznej, Warszawa, 2000.
Pospiszyl I. Ofiary chroniczne - przypadek czy konieczność, Warszawa, 2003.
Szymanowski T. (red.) Patologia społeczna. Wybrane problemy, Warszawa, 1991.
Urban B. Zachowania dewiacyjne młodzieży, Kraków, 1997.
Urban B. (red.) Dewiacje wśród młodzieży. Uwarunkowania i profilaktyka, Kraków, 2001.
Literatura uzupełniająca:
Hołyst B. Na granicy życia i śmierci, Warszawa, 1994.
Hołyst B. Narkomania a przestępczość, Warszawa, 1993.
Hamer H. Demon nietolerancji, Warszawa, 1994.
Kopczyński K. Zainteresowania i system wartości u nieletnich zagrożonych samobójstwem, Warszawa, 1994.
Szymanowska A. Powrót skazanych do społeczeństwa, Warszawa, 1989.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
Cele nauczania:
Zasadniczym celem przedmiotu jest przedstawienie porównawczej wiedzy o systemach pracy socjalnej i resocjalizacji, istniejących współcześnie w krajach Unii Europejskiej na tle rozwiązań polskich. Ma to uzasadnić i określić kierunki ewolucji i zmian tych systemów, zarówno w związku procesami cywilizacyjno – kulturowymi, jak i politycznymi - proces poszerzenia Unii Europejskiej.
Treści programowe:
Krytyczna analiza polskiego systemu pracy socjalnej i profilaktyki społecznej. Perspektywa instytucjonalna– mity i rzeczywistość. Praca w środowisku otwartym – wady i zalety. Profilaktyka społeczna i jej instytucjonalne i pozainstytucjonalne uwarunkowania. Europejskie systemy resocjalizacyjne – przegląd i analiza krytyczna.Model penitencjarny i socjalny. Instytucje resocjalizacyjne w krajach Unii Europejskiej (min. Skandynawia, Francja, Niemcy, Anglia, Holandia, Belgia). Resocjalizacja i jej związek z praca socjalna w warunkach wolnościowych w Europie. Instytucjonalne i pozainstytucjonalne przesłanki formuł profilaktyki społecznej w Europie Zachodniej. Tendencje zmian w systemach resocjalizacji nieletnich oraz osób dorosłych w krajach Europy Środkowo - Wschodniej. Cywilizacyjne i kulturowe i polityczno-prawne uwarunkowania funkcjonowania systemów pracy socjalnej i resocjalizacji w Europie.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Kalinowski M. Europejskie systemy resocjalizacji nieletnich, Warszawa, 1991.
Ewa Kantowicz. Praca socjalna w Europie. Inspiracje teoretyczne i standardy kształcenia. Olsztyn 2005.
Materiały Komisji wizytującej placówki resocjalizacyjne pod kątem przestrzegania praw człowieka i praw dziecka Senatu RP pod kierunkiem sen. J. Romaszewskiego z lat 1991 - 1994.
Rzepliński A. (red.) Zachodnie ustawy penitencjarne, Kalisz, 1994.
Stępniak P. Wymiar sprawiedliwości a praca socjalna w krajach Europy Zachodniej. Poznań 1998.
Literatura uzupełniająca:
Engstom G. Polityka kryminalna w Szwecji, w: Przegląd Więziennictwa Polskiego nr 12 – 13 z 1996 r.
Fabian A. Mały przewodnik po więzieniach (zachodnich, skandynawskich) w: Prawo i Życie nr 39 z 1998 r.
Górski J. System penitencjarny w Finlandii w: Przegląd Penitencjarny i Kryminologiczny nr 18 z 1991 r.
Jędrzejak K. Niektóre aspekty wykonania kary pozbawienia wolności we francuskim systemie penitencjarnym, w: Przegląd Więziennictwa Polskiego nr 8 z 1994 r.
Stańko-Kawecka B. Niemieckie więziennictwo w świetle zaleceń i uwag Europejskiego Komitetu ds. Zapobiegania Torturom, w: Przegląd Więziennictwa Polskiego nr 10 z 1995 r.
Valkowa A. Zmiany w Czesko - Słowackim systemie penitencjarnym, w: Przegląd Więziennictwa Polskiego nr 4 –5 z 1993 r.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, opracowanie samodzielne referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę
Cele nauczania:
Zajęcia z zakresu andragogiki mają za zadanie przybliżyć studentom problematykę teorii i praktyki edukacji oraz pracy socjalnej z ludźmi dorosłymi. Edukacja towarzyszy człowiekowi przez całe życie rozwijając go i dostarczając bodźców egzystencjalnych. Stąd przesłanki filozoficzne edukacji są zasadniczym czynnikiem modelującym rozwój ludzi dorosłych.
Problem edukacji i kształcenia osób dorosłych jest istotnym elementem warsztatu pracy pracownika socjalnego. Warunkuje on w dużej mierze kompetencje osób dorosłych do rozwiązywania własnych problemów socjalnych
Treści programowe:
Tło historyczne andragogiki, czołowi reprezentanci i prekursorzy. Przedmiot badań, struktura i zadania pedagogiki dorosłych. Pojęcia dorosłości i dojrzałości. Starość jako faza życia. Edukacja jako forma wspierania rozwiązywania problemów ludzi starych. Tło i konteksty edukacji dorosłych. Tło filozoficzne. Tło polityczne. Stan gospodarki a edukacja ludzi dorosłych. Kształcenie ludzi dorosłych, formy, metody, kierunki. Praca zawodowa a kształcenie. Bezrobocie a kształcenie. Problemy socjalne. Globalizacja a edukacja permanentna. Aktywność edukacyjna jako forma profilaktyki psychologicznej i społecznej. Samokształcenie, jego rola i zadania. Uniwersytety trzeciego wieku. Edukacja permanentna jako wartość autoteliczna. Wyzwania cywilizacyjne, a problemy edukacji dorosłych. Reorientacja zawodowa jako wyzwanie przyszłości. Edukacja dorosłych służbą społeczną. Międzkulturowość a praca socjalna z dorosłymi. Media a praca socjalna.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Aleksander T. Skrzypczak J. (red.) Edukacja ustawiczna w zmieniającej się sytuacji edukacyjnej, Poznań, 1998.
Aleksander T. Wprowadzenie do pedagogiki dorosłych, Warszawa, 1992.
Bednarczyk H. (red.) Edukacja dorosłych - służba społeczna, Warszawa -Radom, 2002.
Saran J. (red.) Edukacja dorosłych. Teoria i praktyka w okresie przemian, Lublin, 2002.
Pietrasiński Z. Rozwój człowieka dorosłego, Warszawa, 1990.
Wujek T. (red.) Wprowadzenie do pedagogiki dorosłych, Warszawa, 1992.
Literatura uzupełniająca:
Jankowski D. Przyszczypkowski K. Skrzypek J. Podstawy edukacji dorosłych, zarys problematyki, Poznań, 1996.
Malewski M. Andragogika w perspektywie metodologicznej, Wrocław, 1991.
Marczak M. (red.) Problemy i dylematy andragogiki, Lublin, 1994.
Turos L. Andragogika ogólna, Siedlce, 1993.
Wnuk W. Ludzie starsi w trzecim tysiącleciu szanse – nadzieje - potrzeby, Wrocław, 2002.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, samodzielne przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
Cele nauczania:
Przed pracą socjalna coraz wyraźniej stają zadania związane ze zmianami demograficznymi, wydłużaniem się wieku życia, rosnącą liczba ludzi starszych i starzeniem się całych społeczeństw. Na te zmiany demograficzne nakładają się przeobrażenia w strukturze i funkcjonowaniu rodziny. Wszystko to powoduje, że ludzie starsi coraz częściej stają się klientami pomocy społecznej. W dalszej perspektywie będą jej najliczniejsza grupą. .
Celem tych zajęć jest zwrócenie uwagi na problemy ludzi starszych, uwrażliwienie studentów na to nowe, rosnące zjawisko. Pokazanie go w perspektywie rynku pracy, edukacji społecznej różnych wzorów aktywności ludzi starszych i rozwiązań instytucjonalnych.
Treści programowe:
Praca socjalna z ludźmi starszymi analizowana jest w dwóch perspektywach. Pierwsza, podstawowa, dotyczy przedłużenia okresu aktywności zawodowej tej grupy, poszukiwania różnorodnych elastycznych form pracy i kreowania wzorów przedłużonej aktywności zawodowej i społecznej wśród pracodawców, w mediach, w szerokiej opinii społecznej, a także w samej rodzinie osób starszych.
Drugi krąg zagadnień koncentruje się na problemach opiekuńczych ludzi starszych. Zwraca uwagę na problemy zdrowia i choroby, ubezpieczeń zdrowotnych, kosztów leczenia. Pokazuje sytuacje wymagające opieki i pomocy medycznej oraz społecznej. Odsłania przemilczane wcześniej zjawiska osamotnienia, odrzucenia, głębokiej choroby i niepełnosprawności. Współczesna praca socjalna wkracza powoli w najbardziej bolesne i intymne doświadczenia związane z odchodzeniem ludzi starszych i ze śmiercią.
W obszarze pracy socjalnej kształtuje się wyraźny i rosnący rynek pomocy i usług opiekuńczych dla ludzi starszych. Rośnie zapotrzebowanie na różne alternatywne formy pomocy domowej i instytucjonalnej. Ten typ pracy łączy elementy pomocy społecznej z opieką medyczną sięgająca kresu życia.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Diagnoza społeczna 2003, 2005, problemy demograficzne, rynek pracy, sytuacja ekonomiczna i zdrowotna ludzi starszych
Szatur – Jaworska B. Ludzie starzy i starość w polityce społecznej, Warszawa, 2000.
Literatura uzupełniająca:
Raport o rozwoju społecznym ku godnej aktywnej starości UNDP, Warszawa, 1999.
Radziewicz-WinnickiA.,Emeryci i renciści wo9bec sytuacji społecznego ubóstwa. Katowice 1997.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność i aktywność na zajęciach, udział w hospitacjach. Praca zaliczeniowa oparta na analizie prasy lokalnej.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie z oceną.
Cele nauczania:
Dostarczenie studentom podstawowej wiedzy i pojęć charakteryzujących edukację zdrowotną. Pokazanie związków między edukacją zdrowotną a polityką społeczną i pracą socjalną. Zwrócenie uwagi na społeczne konteksty i determinanty edukacji zdrowotnej. Podkreślenie międzynarodowego programu edukacji zdrowotnej, roli organizacji pozarządowych oraz ruchów społecznych na rzecz ochrony i promocji zdrowia.
Treści programowe:
Zdrowie jako dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny. Zachowania prozdrowotne i antyzdrowotne. Determinanty stanu zdrowia (styl życia, środowisko, genetyka, służba zdrowia). Kryteria zdrowia psychicznego. Podstawowe pojęcia edukacji zdrowotnej: oświata zdrowotna i wychowanie zdrowotne. Koncepcje promocji zdrowia (podejście siedliskowe, strategie interwencyjne, programy samopomocowe, badania przesiewowe, rola masmediów, strategie zmiany środowiska, badania socjomedyczne).
Narodowy Program Zdrowia – podstawowe założenia. Profilaktyka: pierwszorzędowa, wtórna i trzeciorzędowa. Profilaktyka swoista i nieswoista. Test przesiewowe. Badania bilansowe. Organizacja profilaktycznej opieki nad uczniami. System ochrony zdrowia i opieki zdrowotnej. Zapobieganie HIV/AIDS. Główne obszary zdrowia publicznego w Polsce to ochrona zdrowia i zwalczanie chorób zakaźnych i niezakaźnych, przezwyciężanie zagrożeń biologicznych, chemicznych i fizycznych, likwidacja zagrożeń wynikających z niekorzystnych warunków społecznych, zapewnienie równego dostępu do świadczeń medycznych i poczucia bezpieczeństwa w trudnych sytuacjach.
Edukacja żywieniowa (zasady racjonalnego żywienia, piramida zdrowego żywienie, związek między rozwojem, zdrowiem, chorobą i dyspozycją do pracy). Edukacja zdrowotna w profilaktyce uzależnień/ rodzaje środków psychoaktywnych i ich rola w życiu człowieka, przykłady programów edukacyjnych w profilaktyce uzależnień. Demografia i jej interdyscyplinarny charakter (źródła informacji o ludności, opis populacji, struktura wieku ludności, ruchy migracyjne, związek z sytuacją zdrowotną kraju).
Epidemiologia jako metoda szacowania potrzeb zdrowotnych. Podstawowe pojęcia/mierniki (wskaźniki) sytuacji zdrowotnej i badania epidemiologiczne, mierniki uzupełniające, prognozy zdrowotne.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Piatkowski W., Titkow A. ( red), W stronę socjologii zdrowia. Lublin 2002
Słońska Z., Misiurna M. Peromocja zdrowia. Słownik Podstawowych terminów. Agencja Promo Lider.
Literatura uzupełniająca:
Karski J. B., Słońska Z. Wasilewski B. /red./.: Promocja zdrowia, Wyd. Med. Sanmedia.
Pike S., Forster D.: Promocja zdrowia dla wszystkich, Wyd. Czelej
Staniszewska R.: Główne zagrożenia zdrowia i problemy zdrowotne człowieka. Lider.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Udział w zajęciach, praca zaliczeniowa.
Forma zaliczenia:
Zaliczenie z oceną.
Cele nauczania:
Integralnym i niezbywalnym elementem ludzkiej rzeczywistości jest środowisko naturalne. Obejmuje ono takie elementy, jak: czynniki przyrodnicze, geograficzne-przestrzenne, florę, faunę oraz klimat. Przedmiotem edukacji ekologicznej jest relacja człowiek – środowisko naturalne, natomiast do jej głównych celów należy: kształtowanie racjonalnych sposobów funkcjonowania w środowisku naturalnym, ochrona tego środowiska, pomnażanie jego walorów, rewitalizacja (przywracanie pierwotnego stanu), a także rozwój zrównoważony, skupiony na budowaniu równowagi pomiędzy konsumpcją a ochroną oraz rozwojem przyrody i jej zasobów.
Zadaniem przedmiotu „Edukacja ekologiczna” jest: a) wprowadzenie studentów w podstawy teorii edukacji ekologicznej, b) kształtowanie postawy wrażliwej na piękno i bogactwo przyrody, c) nauka podstawowych sposobów ochrony przyrody przed degradacją i zniszczeniem, d) poznawanie i projektowanie programów socjalno-edukacyjnych, skoncentrowanych wokół zagadnień edukacji ekologicznej.
Treści programowe:
- Człowiek i kultura ekologiczna; filozofia i etyka przyrody; edukacja ekologiczna a edukacja regionalna.
- Zintegrowana wizja edukacji ekologicznej: pomost pomiędzy kształceniem przyrodniczym, humanistycznym, społecznym.
- Ochrona środowiska jako zadanie edukacyjne – programy europejskie.
- Idea i praktyka rozwoju zrównoważonego – doświadczenia polskie, europejskie oraz światowe.
- Strategie edukacji ekologicznej w środowisku lokalnym: zadania szkoły, samorządu mieszkańców, społeczności lokalnej, organizacji pozarządowych; zagadnienie integracji i koordynacji zadań i działań ekologicznych.
- Praca socjalna a potrzeby i zadania edukacji ekologicznej.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
- C.J. Krebs, Ekologia. Warszawa, 1996.
- D. Cichy (red.), Edukacja środowiskowa. Agenda 21 – realizacja zadań edukacyjnych. Warszawa, 1997.
- L. Tuszyńska (red.), Edukacja środowiskowa społeczności lokalnych w Polsce i w innych krajach Unii Europejskiej. Warszawa, 2005.
Literatura uzupełniająca:
- A. Dyduch-Falinowska i In. (red.), Mówić o przyrodzie. Zintegrowana wizja przyrody. Kraków, 2001.
- J.W. Czartoszewski (red.), Etyka środowiskowa wyzwaniem XXI wieku. Warszawa, 2002.
- J. Czapiński, J. Panek (red.), Diagnoza społeczna 2005 (wersja elektroniczna).
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Aktywne uczestnictwo w zajęciach; referat na wybrany temat z zakresu „Edukacja ekologiczna – imperatyw współczesnego człowieka”, na podstawie samodzielnie zebranych materiałów ze źródeł polskich i zagranicznych.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie z oceną.
Cele nauczania:
Podstawowym zadaniem przedmiotu jest zapoznanie studentów z podstawami teoretycznymi pedagogiki specjalnej i pokazanie jej związków z pracą socjalną. Zaprezentowane będą obszary pedagogiki specjalnej i podmioty jej zainteresowań. Uwaga będzie również poświęcona metodom pracy pedagogów specjalnych. Chodzi tu zarówno o tradycyjne jak i nowatorskie, niekonwencjonalne poszukiwania form i metod pracy z osobami specjalnej troski. Uzyskana wiedza, ma być przesłanką do głębszego zainteresowania się problemem, oraz ma umożliwić kształtowanie właściwych postaw pracowników socjalnych wobec niepełnosprawności i poszukiwanie przez nich rozwiązań adekwatnych do możliwości ludzi niepełnosprawnych.
Treści programowe:
Wprowadzenie w problematykę pedagogiki specjalnej. Przedmiot, podstawowe pojęcia, systematyka, związki z innymi naukami. Pojęcie normy i patologii. Pojęcie niepełnosprawności, definicje niepełnosprawności. Diagnoza i prognoza niepełnosprawności. Niepełnosprawność sprzężona. Prewencja i profilaktyka zdrowotna. Zasada wczesnej interwencji. Rodzaje i kategorie niepełnosprawności. Determinanty niepełnosprawności – etiologia i fenomenologia rodzajów niepełnosprawności. Upośledzenie umysłowe, etiologia, fenomenologia, terapia. Edukacja i wychowanie dzieci i osób upośledzonych umysłowo. Stopnie upośledzenia umysłowego. Funkcjonowanie w rolach społecznych osób upośledzonych umysłowo. Tyflopedagogika – podstawowe pojęcia. Klasyfikacja zaburzeń wzroku. Pismo punktowe, jego rola w życiu osób niewidomych. Orientacja przestrzenna. Edukacja i wychowanie, problemy socjalne osób niedowidzących i niewidomych. Funkcjonowanie w rolach społecznych osób niedowidzących i niewidomych. Surdopedagogika, zagadnienia psychopedagogiczne osób niedosłyszących i głuchych. Konsekwencje społeczno - edukacyjne zaburzeń słuchu. Komunikowanie się osób z deprywacjami słuchu. Klasyfikacje zaburzeń słuchu. Edukacja i wychowanie osób niedosłyszących i głuchych. Funkcjonowanie w rolach społecznych osób z zaburzeniami słuchu. Pojęcie choroby przewlekłej. Klasyfikacja i rodzaje. Edukacja i wychowanie i praca socjalna z osobami przewlekle chorymi. Terapia psychologiczna i farmakologiczna a rozwój osób przewlekle chorych. Funkcjonowanie w rolach społecznych dzieci, młodzieży i dorosłych przewlekle chorych. Postawy społeczne wobec osób niepełnosprawnych. Twórczość osób niepełnosprawnych. Problemy małżeńskie osób niepełnosprawnych. Problemy seksualne osób niepełnosprawnych. Organizacje pozarządowe zajmujące się problematyką osób niepełnosprawnych. System opieki państwa nad osobami niepełnosprawnymi. Kształcenie i wychowanie osób niepełnosprawnych w Polsce i Europie.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Dykcik W. Szychowiak B. (red.) Nowatorskie i alternatywne metody w teorii i praktyce pedagogiki specjalnej, Poznań, 2001.
Dykcik W. (red.) Pedagogika specjalna, Poznań, 1997.
Eckert U. Poznański K. (red.) Pedagogika specjalna w Polsce, Warszawa, 1992.
Grzegorzewska M. Wybór pism, Warszawa, 1964.
Kosakowski Cz. Zaorska M. (red.) Dziecko o specjalnych potrzebach edukacyjnych, Toruń, 2000.
Minczakiewicz E. (red.) Dziecko niepełnosprawne w rodzinie i szkole, Kraków, 2002.
Sękowska Z. Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej, Warszawa, 1998.
Literatura uzupełniająca:
Bogucka J. Kościelska M. Wychowanie i nauczanie integracyjne, Warszawa, 1994.
Doroszewska J. Pedagogika specjalna, Wrocław,1989.
Hulek A(red.) Pedagogika rewalidacyjna, Warszawa, 1977.
Hulek A. (red.) Integracja społeczna ludzi niepełnosprawnych - zadania pedagoga, Wrocław, 1987.
Pańczyk J. (red.) Pedagogika specjalna, uwarunkowania i tendencje rozwoju, Warszawa, 1989.
Pańczyk J. (red.) Współczesne problemy pedagogiki specjalnej, Warszawa, 1991.
Tomasik E (red.) Wybrane zagadnienia z pedagogiki specjalnej, Warszawa, 1997.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, samodzielne przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
Cele nauczania:
Istotnym elementem profesjonalnego przygotowania zawodowego pracownika socjalnego specjalizującego się w pracy profilaktycznej i resocjalizacyjnej z osobami nieprzystosowanymi społecznie, jest umiejętne kreowanie w nim umiejętności i kompetencji interpersonalnych. Prezentowany przedmiot ma za zadanie zapoznanie studentów z podstawowymi metodami, technikami oraz zasadami pracy psychoterapeutycznej. Przedmiot koreluje z przedmiotami o charakterze metodycznym takimi jak: metodyka oddziaływań profilaktycznych i resocjalizacyjnych, metodyka pracy kulturotechnicznej, warsztaty kulturotechniczne oraz praktykami studenckimi.
Treści programowe:
Podstawowe cele i zadania psychoterapii. Kierunki psychoterapii: psychoanaliza, terapia behawioralna, psychoterapia humanistyczna. Formy psychoterapii: psychoterapia indywidualna, psychoterapia grupowa, psychoterapia aktywna, dyrektywna, kompleksowa, niedyrektywna, psychoterapia pośrednia i bezpośrednia, psychoterapia powierzchowna i głęboka. Przykłady zajęć. Empatia w psychoterapii. Zakres oddziaływań i interwencji psychoterapeutycznych. Analiza wybranych metod i technik psychoterapeutycznych. Analiza procesu psychoterapeutycznego. Miary efektywności psychoterapii. Rola psychoterapii w profilaktyce społecznej i resocjalizacji. Metody i techniki psychoterapeutyczne stosowane w procesie resocjalizacji społecznie nieprzystosowanych. Elementy psychoterapii stosowane w terapii pedagogicznej. Psychoterapia a pedagogika i praca socjalna. Granice psychoterapii. Elementy zajęć psychoterapeutycznych – symulacja sytuacji terapeutycznej.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Bernard H. Mackenzie K. Podstawy terapii grupowej, Gdańsk, 2000.
Grzesiuk L. (red.) Psychoterapia, Warszawa, 1994.
Konopczyński M. Twórcza resocjalizacja. Wybrane metody pomocy dzieciom i młodzieży, Warszawa, 1996.
Kratochvil S. Psychoterapia, kierunki, metody, badania, Warszawa, 1980.
Sęk H. (red.) Społeczna psychologia kliniczna, Warszawa, 1993.
Literatura uzupełniająca:
Everly Jr. G. Rosenfeld R. Stres, przyczyny, terapia i autoterapia, Warszawa, 1992.
Gapik L. Hipnoza i hipnozoterapia, Warszawa, 1990.
Garfild S. Bergin A. (red.) Psychoterapia i zmiana zachowania. Analiza empiryczna, Warszawa, 1990.
Meder J. (red.) Trening umiejętności społecznych w rehabilitacji zaburzeń psychicznych, Warszawa, 1995.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, aktywny udział w warsztatach.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
Cele nauczania:
Media (multimedia) są jednym z podstawowych elementów współczesnego świata. Rozumiane jako ogół środków elektronicznych, które wykorzystuje się do zapisywania i rozpowszechniania obrazów i dźwięków – współdecydują o środowisku życia: jego strukturze, zakresach, treściach i funkcjach. Tworzą nowe zjawiska społeczne, kulturowe oraz artystyczne. Są źródłem zarówno szans, jak i zagrożeń rozwojowo-socjalnych.
Współczesna praca socjalna, dążąc do profesjonalizmu i skuteczności, nie może obejść się bez mediów. Znajomość specyfiki funkcjonowania mediów (multimediów) ułatwi i wzbogaci realizację zadań pracy socjalnej na różnych polach.
Celem zajęć jest a)
teoretyczna edukacja do mediów (multimediów),
b) praktyczne przygotowanie do pracy z podstawowymi mediami elektronicznymi,
m.in.: cyfrowy aparat fotograficzny, kamera cyfrowa, Internet, gazeta
internetowa, c) zaprojektowanie programów pracy socjalnej z wykorzystaniem
multimediów (np. praca z osobami, grupami i środowiskami społecznymi
niedostosowanymi społecznie, aktywizacja zawodowa, etc.)
Treści programowe:
Tematyka obejmuje dwie zasadnicze grupy przedmiotów:
- Zagadnienia ogólne: podstawowa wiedza o mediach, ich rodzajach, specyfice i funkcjach; media jako źródło możliwości i zagrożeń rozwojowo-socjalno-edukacyjnych; teorie społeczeństwa sieciowego; kultura popularna a multimedia; człowiek w sieci Internetu;
- Zagadnienia praktyczne: teoria i praktyka pracy z aparatem fotograficznym, kamerą filmową, Internetem, gazetą internetową; autoprezentacja przed kamerą; organizacja i przeprowadzenie mini-programów socjalno-kulturalnych, z użyciem środków multimedialnych.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
T. Zasępa, Media, człowiek, społeczeństwo. Doświadczenia europejsko-amerykańskie. Częstochowa, 2000.
M. Tanaś (red.), Pedagogika @ środki informatyczne. Warszawa- Kraków, 2005.
L. Manovich, Język nowych mediów. Warszawa, 2006.
Literatura uzupełniająca:
A. Lepa, Pedagogika mass mediów. Łódź, 1998.
M. Sieńko, Człowiek w pajęczynie. Internet jako zjawisko kulturowe. Wrocław, 2002.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Przygotowanie i prezentacja projektów socjalnych z zastosowaniem mediów i multimediów.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Prezentacja przed komisją oceniającą - zaliczenie z oceną.
Cele nauczania:
Celem tych zajęć jest zbieranie przez studenta doświadczeń praktycznych i teoretycznych kształtowanych w kontakcie z dzieckiem oraz rodziną wymagającą pomocy i wsparcia. Zajęcia są indywidualna próbą określenie się w roli pracownika socjalnego. Dają studentowi możliwość budowania tożsamości zawodowej i kształtowania ogólnych zrębów strategii rozwoju zawodowego.
Taki typ zajęć jest typowy dla kształcenia praktycznego pracowników socjalnych. Odzwierciedla także specyfikę akademicką Pedagogium polegającą na łączeniu kształcenia z badaniem i działaniem oraz premiowaniu indywidualnych praktycznych doświadczeń studenta.
Treści programowe:
Wstępna część programu obejmuje kurs dla wolontariuszy połączony z charakterystyką i analizą pracy wolontariusza z wybranym przypadkiem (I semestr). W dalszej części (semestr II – VI) student podejmuje indywidualna pracę z dzieckiem lub z rodzina prowadzoną pod kierunkiem opiekuna - asystenta (pracownika Pedagogium) przy wsparciu uczelnianych psychologów, pedagogów, prawników, lekarzy.
Studenci sami wybierają indywidualne przypadki (przy wyborze musza być spełnione określone warunki, wybór musi być udokumentowany). Ustalają dla nich wstępne diagnozy i plany działania. Prowadza dokumentację (dziennik pracy z przypadkiem).
W pracy indywidualnej z dzieckiem lub rodziną studenci mogą występować w roli wolontariuszy a także przedstawicieli organizacji pozarządowych czy lokalnych liderów. Możliwa jest również praca studentów z wybrana grupą oraz kontynuowanie wcześniej podjętych różnorodnych działań wolontariackich - dobrowolnych.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Bragiel J, Sikora P., (red), Praca socjalna wobec rzeczywistych i potencjalnych zagrożeń człowieka. Opole, 2005.
Kotlarska-Michalska A., (red), Obszary pracy socjalnej w teorii i praktyce. Poznań, 2002.
Kromolicka B., Wolontariat w obszarze humanistycznych wyzwań opiekuńczych. Toruń, 2005
Marzec-Holka K., (red) Pracownicy socjalni i wolontariusze a możliwości reformy pomocy społecznej. Bydgoszcz, 1998.
Matyjas B., Formy pomocy dziecku i rodzinie w środowisku lokalnym. Kielce, 2001.
Literatura uzupełniająca:
Orłowska M., Malinowski L. ( red), Praca socjalna. W poszukiwaniu metod i narzędzi,. Warszawa, 2000.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Spełnienie wymogów ustalonych przez opiekuna – asystenta. Dokumentacja przypadku i pracy z przypadkiem. Rozliczenie indywidualne po każdym semestrze.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie z oceną.
Cele nauczania :
Celem zajęć jest przedstawienie podstaw teoretycznych i praktycznych badań środowiskowych i kształtowanie kompetencji diagnostycznych studentów. Mają one umożliwiać studentom tworzenie i rozwijanie warsztatu badawczo-diagnostycznego pracownika socjalnego, wzmacniać umiejętności rozpoznawania sytuacji i potrzeb indywidualnych oraz społecznych, monitorowania tych potrzeb, i przemian dokonujących się w środowisku.
Student powinien rozumieć role i znaczenie diagnozy społecznej, monitoringu problemów i zjawisk społecznych oraz zdobyć kompetencje w zakresie ewaluacji projektów socjalnych.
Treści programowe:
Program zajęć jest skorelowany z Metodami i technikami badań społecznych . Koncentruje się on na wycinkowych praktycznych badaniach, które student przeprowadza samodzielnie lub zespołowo pod kierunkiem prowadzącego zajęcia. Prowadzone diagnozy sięgają do różnych paradygmatów i strategii badań ilościowych, jak i jakościowych. Będą to zarówno uproszczone badania weryfikacyjne, jak i różnorodne diagnozy eksploracyjne: badania terenowe, analizy dokumentów, studia przypadków, badania biograficzne, wtórne analizy danych, badania etnograficzne, historia mówiona, badania w działaniu, badania odwołujące się do teorii ugruntowanej. Obejmą one analizę różnorodnych zapisów, dokumentów, fotografii, wytworów, tekstów i narracji.
W programie zajęć znajdą się zadania związane z wyszukiwaniem danych o środowisku, tworzeniem narzędzi diagnozowania sytuacji indywidualnych i społecznych, gromadzeniem różnorodnych danych na temat wybranych grup dzieci i młodzieży, na temat różnych instytucji i organizacji.
Zajęcia z zakresu Diagnozy środowiska mają łączyć badania z działaniem i kształceniem Powinny przybliżać odpowiedzi na pytania o potrzeby i możliwości wprowadzania różnych projektowanych zmian i innowacji w środowisku wychowawczym dzieci i młodzieży życia.
Efektem zajęć ma być samodzielnie wykonana przez studenta lub grupę studentów, diagnoza środowiska skupiona na badaniu potrzeb, warunków i możliwości zmian i innowacji w zakresie pracy socjalnej z dziećmi, młodzieżą, rodziną i różnymi grupami społecznymi w środowisku lokalnym. Empiryczna diagnoza środowiska stanowi część projektu socjalnego i powinna być podstawą i uzasadnieniem dla projektowanych działań w środowisku.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
E. Babbie, Badania społeczne w praktyce, Warszawa, 2003, PWN.
Badanie w działaniu. W poszukiwaniu metod organizowania środowiska
wychowawczego. red, B.Smolińska-Theiss, Warszawa, 1988, UW.
Jarosz. E. Wysocka, Diagnoza psychopedagogiczna, podstawowe problemy i
rozwiązania. Warszawa, 2006, Żak.
Krüger H-H, Wprowadzenie w teorie i metody badawcze nauk o wychowaniu, Gdańsk, 2005, GWP.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Wykonane i opracowane badania empiryczne połączone z koncepcją projektu socjalnego.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Praca roczna, pisemna (indywidualna lub grupowa).
Cele nauczania:
Zdobycie wiedzy i kompetencji w określeniu zasad wartościowania projektu socjalnego w odniesieniu do zakładanych celów oraz wcześniej zdefiniowanych kryteriów. Uzyskanie praktycznych umiejętności zbierania, dostarczania i analizy informacji i opinii na temat zamierzonych i niezamierzonych rezultatów osiąganych w projektach socjalnych.
Treści programowe:
Program zakłada przekazanie wiedzy oraz rozwijanie umiejętności i kompetencji w zakresie badania realizowanych programów i projektów socjalnych pod kątem ich adekwatności, skuteczności, efektywności i trwałości w odniesieniu do planowanych celów. Treści programowe skoncentrowane będą wokół dwóch procesów :zarządzania programem/projektem socjalnym (planowanie, kierowanie, wykorzystanie zasobów materialnych) oraz badania rezultatów podejmowanych działań. W podejściu do analizy oddziaływania programu/projektu istotny będzie zarówno jego wymiar społeczny (wpływ na sytuację klientów) jak i wymiar edukacyjny (modyfikowanie własnej praktyki pracy socjalnej). Program przedmiotu przewiduje praktyczne poznanie podstawowych typów ewaluacji przydatnych przy realizacji działań socjalnych m. in. samoewalucja i ewaluacja facylitująca. Studenci uzyskają wiedze na temat dwóch głównych kierunków ewaluacji: formatywnej (nadającej kształt działaniom) i konkluzywnej (wypracowującej rekomendacje na przyszłość). W ramach treści programowych obok aspektów merytorycznych wprowadzono ćwiczenie umiejętności technicznych przydatnych w realizacji ewaluacji, a także w konstruowaniu narzędzi w trzech podstawowych ujęciach badawczych ewaluacji projektu: on-going, interim i ex – post. Proponowany program uwzględniać będzie wprowadzane zmiany do ustawy o pomocy społecznej, a także procedury i priorytety istotne w podejściu do ewaluacji projektów socjalnych w nowym okresie programowania Unii Europejskiej 2007-2013.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
K. Ornacka, Ewaluacja projektów socjalnych, Zeszyt Pracy Socjalnej, nr 8, wyd. Instytut Socjologii UJ, Kraków, 2003.
W, V D Eyken, Kierowanie ewaluacją. Jak działamy: mini-poradnik samooceny, wyd. BORIS, Warszawa, 1997.
A. Connor, Monitorując samych siebie, BORIS, Warszawa, 1997.
A. Pokorska, Badania jakościowe w ewaluacji, materiały edukacyjne Podyplomowego Studium Ewaluacji projektów finansowanych z Funduszy Strukturalnych, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW, Warszawa, 2005.
P. B. Sztabiński, Badania ilościowe w ewaluacji, materiały edukacyjne Podyplomowego Studium Ewaluacji projektów finansowanych z Funduszy Strukturalnych, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW, Warszawa, 2005.
Literatura uzupełniająca:
P. Jordan,
K. Sekutowicz,
Narzędzie samooceny i rozwoju organizacji pozarządowej,
wyd. BORIS, Warszawa, 2006.
Ewaluacja w edukacji, red. L. Korporowicz, Warszawa, 1997.
A. Sawczuk,
Zasady oceny projektów w otwartych konkursach
grantowych Unii Europejskiej, wyd.
BORIS, Warszawa, 2006.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Przeprowadzenie własnego projektu (indywidualny lub grupowy), zapoznanie się z innymi projektami itd.
Przygotowanie koncepcji monitoringu i ewaluacji wybranego projektu socjalnego
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie z oceną.
Cele nauczania:
Zasadniczym celem przedmiotu jest nauczenie studentów stosowania w praktyce wychowawczej określonych metod i technik pracy z zakresu kulturotechniki. Podczas zajęć zaprezentowane będą metody i techniki oraz formy i sposoby realizacji konkretnych przedsięwzięć profilaktycznych i resocjalizacyjnych. W trakcie realizowanego przedmiotu, studenci poznają podstawowe techniki pracy z zakresu oddziaływań kulturotechnicznych: Technikę Kreatywności Interpersonalnej, Technikę Kreatywności Plastycznej, Technikę Kreatywności Muzycznej, oraz Technikę Kreatywności Fizyczno - Ruchowej i Technikę Kreatywności Kooperatywnej.
Treści programowe:
Pojęcie kulturotechniki – definicje, zakres, przedmiot. Rys historyczny. Koncepcja pracy kulturotechnicznej – przegląd założeń. Nauki i dyscypliny wiedzy, współtworzące metody oddziaływań kulturotechnicznych. Kulturotechnika jako koncepcja, a kulturotechnika jako metoda. Podstawowe założenia metod pracy kulturotechnicznej. Formy i sposoby organizacji pracy kulturotechnicznej. Predylekcje osobiste jako podstawowe założenie doboru metod oddziaływań kulturotechnicznych. Diagnoza predyspozycji i możliwości kreacyjnych – przegląd technik i narzędzi. Metody doboru form zajęć kulturotechnicznych. Słowo i język w Technice Kreacji Interpersonalnej. Formy i sposoby realizacji zajęć z zakresu Techniki Kreacji Interpersonalnej. Sposoby doboru uczestników – diagnoza wstępna. Scenariusze zajęć – analiza szczegółowa. Analiza przebiegu zajęć. Utrudnienia w przebiegu realizacji zajęć – możliwości korekty. Diagnoza efektywności Techniki Kreatywności Interpersonalnej. Prognoza osobowa oraz profilaktyczna i resocjalizacyjna. Wizualizacja i jej znaczenie w Technice Kreatywności Plastycznej. Sposoby doboru uczestników – diagnoza wstępna. Formy i sposoby realizacji zajęć z zakresu Techniki Kreatywności Plastycznej. Scenariusze zajęć – analiza. Analiza przebiegu zajęć. Utrudnienia w przebiegu realizacji zajęć – możliwości korekty. Diagnoza efektywności Techniki Kreatywności Plastycznej. Prognoza osobowa oraz profilaktyczna i resocjalizacyjna. Oddziaływanie muzyki na człowieka i jej rola w Technice Kreatywności Muzycznej. Sposoby doboru uczestników - diagnoza wstępna. Formy i sposoby realizacji zajęć. Scenariusze zajęć – analiza szczegółowa. Analiza przebiegu zajęć. Utrudnienia w realizacji zajęć - możliwości korekty. Diagnoza efektywności Techniki Kreatywności Muzycznej. Prognoza osobowa oraz profilaktyczna i resocjalizacyjna. Metoda Teatru Resocjalizacyjnego jako zbioru technik oddziaływań. Teatr resocjalizacyjny – istota założenia, cele, funkcje. Koncepcja teatru resocjalizacyjnego. Formy i sposoby organizacji pracy. Wymiar praktyczny formuły teatru resocjalizacyjnego. Technika Kreatywności Fizyczno -Ruchowej – znaczenie sprawności fizycznej w życiu człowieka. Sposoby doboru uczestników - diagnoza wstępna. Formy i sposoby realizacji zajęć z zakresu Techniki Kreatywności Fizyczno - Ruchowej. Scenariusze zajęć – analiza. Analiza przebiegu zajęć. Utrudnienia w realizacji zajęć – możliwości korekty. Diagnoza efektywności Techniki Kreatywności Fizyczno - Ruchowej. Prognoza osobowa oraz profilaktyczna i resocjalizacyjna. Technika Kreatywności Kooperatywnej – znaczenie współpracy, przestrzegania zasad i norm w sporcie. Sposoby doboru uczestników - diagnoza wstępna. Formy i sposoby realizacji zajęć. Scenariusze zajęć – analiza. Analiza przebiegu zajęć. Utrudnienia w realizacji zajęć – możliwości korekty. Diagnoza efektywności Techniki Kreatywności Kooperatywnej. Prognoza osobowa oraz profilaktyczna i resocjalizacyjna. Metoda Resocjalizacji przez Sport jako zbioru technik oddziaływań. Resocjalizacja przez sport – istota, założenia, cele, funkcje. Koncepcja resocjalizacji przez sport. Formy i sposoby organizacji pracy. Wymiar praktyczny formuły resocjalizacji przez sport.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Uwaga: ze względu na autorski charakter przedmiotu istnieje niewiele pozycji literatury poświęconej temu zagadnieniu. Dlatego też zajęcia będą oparte głównie na materiałach scenariuszowych oraz nagraniach video pochodzących z archiwum „Sceny Coda”. Zajęcia będą prowadzone też przez osoby realizujące program badawczo - eksperymentalny „Scena Coda”.
Bielańska A. Teatr, który leczy, Kraków, 2002.
Jasiński J. Muzykoterapia profilaktyczna, Warszawa, 1992.
Kaszyński M. Możliwości wykorzystania muzyki w resocjalizacji, Szkoła Specjalna,1991.
Konieczna E. Arteterapia w teorii i praktyce, Warszawa, 2003.
Konopczyński M. Twórcza Resocjalizacja. Wybrane metody pomocy dzieciom i młodzieży, Warszawa, 1996.
Konopczyński M. Metody twórczej resocjalizacji, Warszawa, 2006.
Konopczyński M. Teoretyczne podstawy metodyki kulturotechnicznych oddziaływań resocjalizacyjnych wobec nieletnich. Zarys koncepcji twórczej resocjalizacji, Warszawa, 2006.
Konopczyński M. Daszkiewicz M. Teatr „Scena Coda” szansą dla resocjalizacji, Szkoła Specjalna, 1991.
Konopczyński M. Sawicka K. Teatr Resocjalizacyjny. Założenia, funkcje, formy, Prace Naukowe Uniwerytetu Jagiellońskiego, Zeszyt nr.17, Kraków, 1993.
Konopczyński M. Sawicka K. „Scena Coda” - nowa kulturotechniczna metoda terapii i resocjalizacji, Opieka – Wychowanie - Terapia nr 3, 1991.
Paluchowski W. Diagnoza psychologiczna. Podejście ilościowe i jakościowe, Warszawa, 2001.
Pankowska K. Edukacja przez dramę. Przewodnik metodyczny, Warszawa, 1997.
Pankowska K. Pedagogika dramy. Teoria i praktyka, Warszawa, 2000.
Popek S. Analiza psychologiczna twórczości plastycznej dzieci i młodzieży, Warszawa, 1985.
Rudowski T. Wybrane zagadnienia współczesnej edukacji plastycznej, Warszawa, 2001.
Sęk H. (red.) Twórczość i kompetencje życiowe a zdrowie psychiczne, Poznań 1991.
Stadnicka J. Terapia dzieci muzyką, ruchem i mową, Warszawa, 1998.
Literatura uzupełniająca:
Damentko M. Lekcje w-f a higiena psychiczna uczniów, Wychowanie Fizyczne i Higiena Szkolna nr 2 z 1986 r.
Galińska E. Muzykoterapia grupowa w psychiatrii, Psychoterapia nr 4 z 1973 r.
Harasymowicz J. Wychowanie fizyczne jako szkoła życia, Wychowanie Fizyczne i Higiena Szkolna nr 10 z 1984 r.
Hornowski B. Rysunek jako metoda projekcyjna osobowości, Przegląd psychologiczny nr 2 z 1967 r.
Konopczyński M. Próba psychologicznej analizy wierszy więźniów, Zeszyty Naukowe, seria Nauki Humanistyczne, Siedlce, 1987.
Witalewska H. Teatr i my, Warszawa, 1987.
Rudowski T. Wyznaczniki uzdolnień plastycznych nauczycieli i uczniów w świetle współczesnych modeli edukacyjnych, Warszawa, 1994.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w warsztatach, zaliczenie kolokwium, opracowanie autorskiego projektu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie przeprowadzonych zajęć, według autorskiego scenariusza metodycznego z zakresu kulturotechniki.
Cele nauczania:
Przedmiot ma na celu zapoznanie studentów z podstawowymi kategoriami teoretycznymi rynku pracy i ukazanie procesów przemian w sferze zatrudnienia, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki bezpieczeństwa socjalnego. W toku wykładów studenci poznają najważniejsze narzędzia opisu i analizy rynku pracy oraz zdobywają wiedzę na temat charakteru, uwarunkowań i społecznych konsekwencji zmian na rynku pracy w Polsce. Przedmiot dostarcza wiedzy na temat współczesnych rozwiązań prawnych, instytucjonalnych i organizacyjnych, które są odpowiedzią na zachodzące procesy przemian i które mają na celu gwarantowanie bezpieczeństwa pracy.
Treści programowe:
Podstawowe kategorie analityczne rynku pracy (podaż pracy, popyt na pracę, sektory i segmenty rynku, kategorie osób na rynku pracy, przepływy na rynku pracy, bezrobocie), metody i narzędzia diagnozowania rynku pracy w Polsce (badania aktywności ekonomicznej, sprawozdawczość rynku pracy), struktura zatrudnienia, jej przemiany i uwarunkowania gospodarcze i demograficzne, elastyczne formy zatrudnienia – charakterystyka zmian i zagrożenia socjalne, zjawisko i konsekwencje migracji zarobkowych, problematyka bezrobocia – koncepcje, charakterystyka zjawiska, uwarunkowania, praca w szarej strefie gospodarki, ochrona socjalna pracownika – ochrona kobiet, dzieci, czas pracy i warunki pracy, przemiany zabezpieczenia społecznego i łączenie pracy z życiem rodzinnym – model flexicurity, polityka równości na rynku pracy (zakaz dyskryminacji, równość wynagrodzenia) z perspektywy płci, wieku i niepełnosprawności, współczesne koncepcje aktywizacji zawodowej i polityka społeczna wobec bezrobocia – instrumenty rynku pracy w Polsce.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
S. Borkowska, Rynek pracy wobec integracji z Unią Europejską. IPiSS, Warszawa, 2002.
Elastyczny rynek pracy i bezpieczeństwo socjalne: flexicurity po polsku?, M. Rymsza (red.), ISP, Warszawa, 2005.
W. Muszalski, Prawo socjalne. PWN, Warszawa, 2007. (część dotycząca zatrudnienia).
Literatura uzupełniająca:
M. Szylko-Skoczny, Polityka społeczna wobec bezrobocia w Trzeciej Rzeczpospolitej. Aspra, Warszawa, 2004.
W trosce o pracę. Raport o Rozwoju Społecznym Polska 2004, UNDP.
Przyszłość pracy w XXI w., S. Borkowska (red.), IPiSS, Warszawa, 2004.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na wykładach, praca pisemna (analiza pozytywnych i negatywnych konsekwencji wybranego zjawiska na rynku pracy), kolokwium zaliczeniowe.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie z oceną.
Cele nauczania:
Kurs powinien obejmować trzy typów zagadnień związanych z pracą socjalną: (A) Problemy moralne zróżnicowane ze względu na rozmaite dziedziny pracy socjalnej; (B) Subiektywnie oceniane trudności decyzyjne w pracy socjalnej, (C) Obiektywnie odnotowywane problemy decyzyjne w działalności pracownika socjalnego. Literatura dotycząca tych zagadnień wymienia te problemy i sugeruje ich rozwiązywanie w ścisłym kontakcie z administratorami pracy socjalnej i w dyskusji prowadzonej w obrębie zespołów podejmujących prace socjalną.
Zadaniem kursu jest więc zwrócenie uwagi na typowe problemy etyczne pojawiające się na trzech wspomnianych płaszczyznach, omówienie trudności związanych z rozpoznaniem problemów oraz oporów wynikających z ograniczonej komunikacji i chęci prowadzenia poważnej dyskusji między pracownikami socjalnymi. Kurs powinien mieć wyraźny charakter badań nad poszczególnymi przypadkami (case studies), realnymi i fikcyjnymi, powinien angażować wyobraźnię społeczną uczestników i motywować ich do przyjęcia postawy otwartej, ale wyczulonej na kwestie poufności, życzliwej ale krytycznej wobec podopiecznych, pomocnej ale nie wpadającej podopiecznych w uzależnienie od instytucji.
Treści programowe:
Literatura przedmiotu wskazuje na następujące główne problemy występujące w obrębie trzech wyróżnionych grup zagadnień. Pierwsza grupa obejmuje problemy moralne zróżnicowane ze względu na rozmaite dziedziny pracy socjalnej. Do tej grupy należą następujące zagadnienia: administracja pomocy i konflikty między pracownikami a zarządem biura; opieka nad dziećmi i problem wrogiego nastawienia rodziców; przypadki pomocy osobom po wykonanej karze – społeczny ostracyzm; pomoc osobom umierającym i ich rodzinom; zaburzone i patologiczne rodziny – opieka nad zastraszonymi dziećmi; problemy związane z brakiem higieny i niezdrowym stylem życia; interwencje w szkole i miejscu pracy (advocacy); używanie i sprzedaż środków odurzających; problemy osób samotnych w podeszłym wieku; nieumiejętność korzystania z dóbr kulturowych i zanikanie troski o siebie; problemy psychiczne – piętno i lokalna adaptacja; przemoc w domu i w przestrzeni społecznej – rola policji i wymiary sprawiedliwości.
Do drugiej grupy należą subiektywnie oceniane trudności decyzyjne w pracy pracownika socjalnego. Są to problemy gdy pracownik popada w wahanie i nie umie podjąć decyzji, gdy ogarnia go niechęć do realizowaniem właściwego programu z obawy przed utratą pracy, gdy obawia się ewentualnego błędu, utracenia akceptacji przez podopiecznych, wywołania zbędnych konfliktów, izolacji w obrębie zespołu roboczego (team work), niebezpieczeństwa spowodowania uzależnienia od instytucji. Gdy pojawia się strach przed posądzeniem o naiwność, strach przed posądzeniem o pedantyczność.
Trzecią grupę tworzą obiektywnie odnotowywane problemy decyzyjne w pracy opiekuna socjalnego, które mogą dotyczyć: zarzutu traktowania klientów bez właściwego szacunku, lekceważenie konfliktu interesów w przypadku, w które podopieczny jest uwikłany, nadużycie władzy, ujawnienie poufnych informacji, trwałego stosowanie rutynowej pomocy bez zbadania indywidualnego przypadku, błędnej oceny charakteru dysfunkcji, braku fachowego przygotowania, nieumiejętności właściwego wykorzystania środków, oszustwa i negatywnej oceny w traktowaniu podopiecznych, plotki w zespole roboczym i klikowości.
Problemy pojawiające się przy omawianiu tych zagadnień warto skonfrontować z codzienną pracą konkretnych pracowników socjalnych i uwzględnić w planie praktyk zawodowych.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Kaczyńska W. O etyce służb społecznych. Warszawa, 1998.
Rybczyńska D. A, Olszak-Krzyżanowska, Aksjologia pracy socjalnej – wybrane zagadnienia. Warszawa, 1995.
Literatura uzupełniająca:
Hołówka J., Etyka w działaniu, Warszawa, 2002.
Surzykiewicz J., O etycznym wymiarze działalności pracownika socjalnego, Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze 2003, nr 5.
Starega-Piasek J., O roli prawa i wartościach w pomocy społecznej. Polityka Społeczna 1998, nr 7.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Aktywny udział w zajęciach, analizy przypadków, analizy sytuacji.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie z oceną.
Cele nauczania:
Zajęcia skorelowane z praktykami studenckimi na trzecim roku studiów. Celem zajęć jest wymiana doświadczeń praktycznych między studentami, refleksyjna analiza zadań zawodowych, warunków prawnych, finansowych i organizacyjnych związanych z zadaniami podejmowanymi w ramach praktyki studenckiej. Zajęcia te mają kształcić umiejętność analizy działalności zawodowej, skłaniać studentów do refleksji na temat własnych kompetencji, potrzeb i możliwości, pokazywać bariery i możliwości pracy socjalnej. Uczyć komunikacji z innymi i wspólnego poszukiwanie adekwatnych rozwiązań.
Treści programowe:
Prezentacja i analiza doświadczeń związanych z kompetencjami, osobowością, potrzebami, wyobrażeniami i możliwościami samego studenta. Autoanaliza.
Charakterystyka przypadków, zadań zawodowych i ich refleksyjna analiza. Sukcesy i porażki. Poszukiwanie alternatywnych rozwiązań: negocjacje, kontrakty, różne formy pomocy, wsparcia i terapii.
Instytucjonalne rozwiązania w pracy socjalnej. Cechy instytucji, specyfika, role zawodowe i koleżeńskie, władza, odpowiedzialność. Dylematy społeczne i etyczne.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Samodzielne wyszukiwanie przez studentów rożnych pomocy w pracy zawodowej: literatura przedmiotu, media, Internet, kontakty z innymi praktykami.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Otwarta komunikacja, umiejętność dzielenie się doświadczeniami, analizowania doświadczeń własnych i cudzych, szukania rozwiązań. Określenie strategii rozwoju indywidualnego, planów specjalizacji i kształcenia ustawicznego.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie z oceną.
Cele nauczania:
W zakresie sprawności językowej: rozwinięcie sprawności mówienia w stopniu umożliwiającym poprawne i płynne porozumiewanie się. W zakresie podsystemów języka: rozszerzenie słownictwa i znajomości budowy słowotwórczej rzeczowników, przymiotników, czasowników i przysłówków. Utrwalanie kluczowych struktur gramatycznych. Rozwinięcie umiejętności sporządzania notatek z tekstu przeczytanego i wysłuchanego oraz planowanie treści i struktury wypowiedzi. Umożliwienie porozumiewania się w zakresie pojęć i słownictwa w pracy socjalnej.
Treści programowe:
Dane personalne, wykształcenie, zawód umiejętności. Cechy osobowościowe i predyspozycje. Kultura, rozrywka, podróże i wakacje. Nauka i sztuka. Zdrowie, obyczaje, zakupy. Autobiografie. Problemy socjalne i społeczne. Metody, techniki badawcze. Psychologia. Socjologia. Kryminologia. Praca socjalna. Komunikacja z klientem.
Języki obce są realizowane w trakcie studiów według oddzielnych programów opracowanych przez zespół językowy w zależności od poziomu znajomości języka przez studentów. Kurs realizowany jest na 5 poziomach:
- podstawowym
- niżej – średniozaawansowanym
- średniozaawansowanym
- wyżej – średniozaawansowanym
- zaawansowanym
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Hopkins A., Poter J. Look Ahead (4 części).
Murphy R. Essential Grammer in use.
Themen 1-2-3 neu Kursbuch, Arbeitsbuch, audiokassetten.
Unternehmen Deutsch – Lehrmerk fur Wirtschaftsdeutsch, Arbeitsheft, Audiokassetten.
Literatura uzupełniająca:
Czasopisma fachowe z zakresu pracy socjalnej, pedagogiki, psychologii i socjologii angielsko i niemiecko-języczne.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywność w mówieniu, wypowiadaniu się i konwersacjach, na wyższym poziomie zaawansowania językowego opracowywanie materiałów do prezentacji. Zaliczenie testu kompetencji języka.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
Cele nauczania:
Zajęcia mają na celu wypracowanie indywidualnego, opartego na predyspozycjach psychomotorycznych zestawu i trybu ćwiczeń prowadzących do doskonalenia cech układu psychofizycznego i podniesienia odporności organizmu na stres. Ponadto są przygotowaniem do realizacji zajęć warsztatowy poszerzejacych kompetencje praktyczne pracowników socjalnych.
Treści programowe:
Ocena sprawności psychofizycznej studenta. Gry zespołowe: siatkówka, koszykówka, piłka ręczna, piłka nożna. Elementy samoobrony-istota, definicje, elementy składowe, potencjalne ataki agresora, klasyczna samoobrona, postawy pozycje, gardy, ćwiczenia uzupełniające w samoobronie, charakterystyka ruchów w samoobronie, systematyka różnych rodzajów ataków, zagrożenia wynikające z konfrontacji z grupą, samoobrona z wykorzystaniem przedmiotów. Obozy sportowe - organizacja i prowadzenie. Elementy wychowania przez sport, działania sportowe jako czynnik socjalizacyjny, odreagowanie psychofizyczne w trakcie zajęć sportowych, reguły i zasady w sporcie, a reguły i zasady w życiu, rywalizacja sportowa, a rywalizacja w życiu. Sport, a resocjalizacja, możliwości wykorzystania sportu w metodyce oddziaływań socjalnych i resocjalizacyjnych, formy i metody resocjalizacji przez sport.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Konopczyński M. Twórcza resocjalizacja, Wybrane metody pomocy dzieciom i młodzieży, Warszawa, 1996.
Konopczyński M. Metody twórczej resocjalizacji, Warszawa, 2006.
Czerwiński J., Jastrzębski Z., Proces szkolenia w zespołowych grach sportowych. Teoria i praktyka, Gdańsk, 2006
Grabowski H., Perspektywy poznawcze i praktyczne nauk o kulturze fizycznej, Kraków, 2002.
Koszczyc T., Dembiński J., Instrumentalne wykorzystanie gier z piłką, Wrocław, 2003.
Czajkowski Z., Nauczanie techniki sportowej, Warszawa, 2004.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w zajęciach.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie bez oceny.
Cele nauczania:
Zapoznanie studentów z budową systemu komputerowego, terminologią komputerową, nauczenie pracy z komputerem i obsługi komputera na poziomie systemu operacyjnego. Zapoznanie z obsługą programu Norton Commander oraz środowiska Windows. Przygotowanie do samodzielnego rozwiązywania pojawiających się problemów. Zasadniczym celem zajęć jest przygotowanie studentów do sprawnego posługiwania się komputerem, zarówno dla realizacji celów prywatno-osobistych jak i profesjonalno-socjalnych.
Treści programowe:
Dostarczenie podstawowych informacji o komputerach klasy PC. Komputer jako narzędzie do przetwarzania informacji, budowa systemu komputerowego. Hardware, Software jako integralna część systemu komputerowego. Wprowadzenie do systemu operacyjnego DOS. Dyskowy system operacyjny. Katalogowa struktura informacji na dysku. Organizacja i zarządzanie systemem plików. Etapy inicjacji pracy komputera. Obsługa nakładki Norton Commander 5,0 PL. Podstawowe operacje w obszarze okna. Wykorzystanie klawiszy funkcyjnych. Tworzenie menu użytkownika. Ustawienia konfiguracyjne programu NC, pozostałe opcje. Komputer w środowisku Windows, menadżer programów, tworzenie nowej grupy i elementów grupy. Menadżer plików, prezentacja zawartości okna, operacje wykonywane w menadżerze plików. Kojarzenie plików z aplikacjami. Akcesoria systemu Windows, edytor tekstowy. Konfiguracja systemu Windows, posługiwanie się akcesoriami. Tworzenie i formatowanie dokumentów w edytorze tekstowym oraz tworzenie rysunków. Panel sterowania i jego istota.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Fedorowicz A. Garść wiedzy o komputerze.
Horosz W. Norton Commander w 20 krokach.
Kaczor R. (red.) Windows 3.1 – okna na świat .
Sikorski W. Przewodnik po IBM – PC.
Sikorski W. System DOS. Wprowadzenie dla początkujących.
Literatura uzupełniająca:
Urbański A. Norton Commander 5,0.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, zaliczenie testu, zaliczenie praktyczne.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
|
PRAWA DZIECKA. BEZPRAWIE WOBEC DZIECKA, FAKULTET KORCZAKOWSKI |
Cele nauczania:
Celem zajęć jest poznanie przez studentów wybranych elementów korczakowskiego dziedzictwa skupionego na problematyce dziecka i dzieciństwa. Punktem odniesienia są prawa dziecka i łamania tych praw.
W ramach zajęć student będzie miał możliwość poznania twórczości Janusza Korczaka analizowanej w perspektywie historycznej, społecznej i kulturowej II Rzeczypospolitej i czasu Zagłady. Refleksja nad tymi zagadnieniami ma prowadzić do pytań o godność dziecka, podstawowe wartości i autorytety we współczesnym świecie.
Treści programowe:
Program zajęć obejmuje dwa zakresy. Jest to z jednej strony pokazanie biografii i twórczości Janusza Korczaka w kontekście problemów socjalnych dziecka i rodziny przedwojennej Warszawy, a później czasu warszawskiego getta i Zagłady. W drugiej perspektywie program obejmuje studia nad literaturą pedagogiczną Korczaka skoncentrowaną na prawach dziecka, dialogu z dzieckiem i relacji dziecko-dorosły.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Korczak J. Jak kochać dziecko. Prawo dziecka do szacunku. Opracowanie i posłowie. B. Smolińska-Theiss, W. Theiss, Warszawa 2002.
Dzieci ulicy. W; J. Korczak, Dzieła T.1. Warszawa 1992 ( wybrane fragmenty).
Pedagogika żartobliwa. W; J. Korczak, Pisma t. II, Warszawa 1984.
Literatura uzupełniająca:
Pamiętnik. W: J. Korczak, Pisma T.IV. Warszawa 1978 ( wybrane fragmenty)
Filmy; A. Wajda, Korczak; Fotoamator, Ścieżki pamięci.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Aktywne uczestnictwo w zajęciach, wypowiedź pisemna , refleksje nad lekturą J. Korczaka.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
Cele nauczania:
Przedstawienie założeń teoretycznych dotyczących działań profilaktycznych nastawionych na dzieci i młodzież, rodzinę, szkołę i środowisko (globalne i lokalne). Pokazanie możliwości działania profilaktycznego w różnych zakresach.
Treści programowe:
Ogólna koncepcja profilaktyki. Cele profilaktyki. Poziomy i strategie profilaktyki. Czynniki ryzyka i czynniki chroniące. Kierunki działań profilaktycznych (jednostka – Rodzina - Grupa rówieśnicza - Szkoła /placówka - Środowisko lokalne); Profilaktyka w działaniu globalnym i lokalnym: Kampanie profilaktyczne. Reklama a profilaktyka. Zintegrowany system profilaktyki gminnej; Działania ukierunkowane na rodziców i wychowawców; Szkolny program profilaktyczny; Wybrane problemy dzieci i młodzieży (w tym: alkohol i narkotyki, samobójstwa, przemoc rówieśnicza, prostytucja) a działania profilaktyczne; Wybrane problemy rodziny a działania profilaktyczne; Ewaluacja w profilaktyce.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Ostaszewski K. Skuteczność profilaktyki używania substancji psychoaktywnych, Warszawa 2003.
Zaworska –Nikoniuk D. Diagnoza, profilaktyka i terapia uzależnień, Olsztyn 2005.
Springer M. Profilaktyka społeczna. Rodzina. Szkoła, środowisko lokalne, Kielce 2004.
Szymańska J. Programy profilaktyczne. Podstawy profesjonalnej psychoprofilaktyki. Warszawa 2000.
Świątkiewicz G. (red.) Profilaktyka w środowisku lokalnym, Warszawa 2002.
Alkohol i narkotyki w życiu polskiej młodzieży – dylematy profilaktyki, PARPA 2002.
Chlebio-Abed D. Pierwotna profilaktyka uzależnienia od alkoholu, Katowice 2000.
McWhirter J.J. i inn.: Zagrożona młodzież, PARPA 2001.
Gaś Z. Profilaktyka uzależnień, Warszawa 1993.
Gaś Z. Uzależnienia. Skuteczność programów profilaktycznych. Warszawa 1994.
Literatura uzupełniająca:
Gaś Z. Młodzieżowe programy wsparcia rówieśniczego, Warszawa 1995.
Telka L. (red.) Programy profilaktyki uzależnień. Z doświadczeń autorów. Katowice 2003.
Dziewięcki M. Nowoczesna profilaktyka uzależnień, Kielce 2000.
Fogler R.E., Bartz W.R. Nastolatki i alkohol. Warszawa 1999.
Badania ESPAD - Instytut Psychiatrii i Neurologii 2005.
Prajsner M. (red). Młodzież z grup ryzyka. Perspektywy profilaktyki, PARPA 2003.
Juczyński Z. Narkomania. Podręcznik dla nauczycieli, wychowawców i rodziców, Warszawa 2003.
Czasopisma: Remedium, Świat problemów, Alkoholizm i narkomania, Profilaktyk.
Seria Szkolny Program profilaktyk w tymi: Ewa Kosińska- Zasady konstruowania szkolnego programu profilaktyki; K. Wojcieszek – Wygrać życie; B. i G. Paziowie – Szkoła, która ochrania; M. Simm, E. Węgrzyn-Jonek – Budowanie szkolnego programu profilaktyki.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Aktywne uczestnictwo w zajęciach, wypowiedź pisemna.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
Cele nauczania:
Ogólna charakterystyka działalności opiekuńczo-socjalnej w aspekcie teoretycznym i metodycznym – w kontekście pedagogiki opiekuńczej i teorii pracy socjalnej. Zakres przedmiotu nie obejmuje całokształtu problematyki tych subdyscyplin, ale koncentruje się na kluczowych problemach, rusztowalnych kategoriach tej działalności i jej uwarunkowaniach.
Znaczne poszerzenie, pogłębienie i uporządkowanie wiedzy studentów nt. zjawisk, form opieki międzyludzkiej, pomocy i wsparcia społecznego jako konstytutywnych składników działania humanitarnego w obliczu narastających potrzeb w tej dziedzinie.
Treści programowe:
Charakter i struktura pedagogiki opiekuńczej i teorii pracy
socjalnej: rodowody pedagogiki opiekuńczej i teorii pracy socjalnej,
humanistyczny charakter subdyscyplin, podstawowe pojęcia, zazębianie się
tych subdyscyplin, pedagogika opiekuńcza i teoria pracy socjalnej a
pedagogika społeczna
i polityka społeczna, pedagogika opiekuńcza i teoria pracy socjalnej
a pedagogika resocjalizacyjna. Zjawiska opieki międzyludzkiej, pomocy
i wsparcia społecznego jako konstytutywne wymiary przedmiotu pedagogiki
opiekuńczej i teorii pracy socjalnej. Wyznaczniki działalności
opiekuńczo-wychowawczej i socjalnej. Sytuacyjny charakter działalności
opiekuńczej
i socjalnej. Podstawy aksjologiczne opieki, pomocy i wsparcia społecznego.
Relacje międzypodmiotowe w opiece, pomocy i wsparciu społecznym. Zasady
działalności opiekuńczej i socjalnej. System opieki i pomocy społecznej
w Polsce.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Dąbrowski Z. Pedagogika opiekuńcza w zarysie, tom 1 i 2, Wyd. UW-M. Olsztyn 2006.
Olubiński A. Praca socjalna. Aspekty humanistyczne i pedagogiczne. Wyd. Edukac. AKAPIT, Toruń 2004.
Literatura uzupełniająca:
Becelewska D. Wsparcie emocjonalne w pracy socjalnej, Wyd. „Śląsk”, Katowice 2005.
Kawula S. Pomocniczość i wsparcie, Oficyna Wyd. „Kastalia”, Olsztyn 2002.
Kelm A. Węzłowe problemy pedagogiki opiekuńczej, Wyd. Akad. „Żak”, Warszawa 2000.
Krzyszkowski J. Między państwem opiekuńczym a opiekuńczym społeczeństwem, Wyd. UŁ. Łódź 2005.
Otrębska-Popiołek K. Człowiek w sytuacji pomocy …, Wyd. UŚl. Katowice 1991.
Pedagogika opiekuńcza w okresie demokratycznych przemian, Red. J. Żebrowski, GTN. Gdańsk 1998.
Skidmore R.A., Thackeray M.G., Wprowadzenie do pracy socjalnej, Wyd. „Śląsk”, Katowice 1998.
Tożsamość oraz dylematy pedagogiki opiekuńczej, Red. A. Olibiński, Wyd. „Akapit”. Toruń 2001.
Winiarski M. Rodzina – szkoła – środowisko lokalne. Problemy edukacji środowiskowej, Warszawa 2000.
Wódz K., Praca socjalna w środowisku zamieszkania, Wyd. „Śląsk”. Katowice 1998.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach i aktywne uczestnictwo. Pozytywny wynik testu (pisemny sprawdzian).
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
Cele nauczania:
Celem zajęć jest poznanie przez studentów problematyki przestrzegania i łamania praw dziecka w wybranych krajach na świecie. Zajęcia dają możliwość odkrywania i analizowania doświadczeń traumatycznych dzieci związanych z wojną, tułaczką i pobytem w obcym kraju. Główna uwaga skupia się na poznawaniu prawnych i organizacyjnych form pomocy socjalnej uchodźcom w Polce (przede wszystkim z Czeczenii).
Treści programowe:
Omówienie praw dziecka zawartych w dokumentach polskich i międzynarodowych (m.in. Konwencja o prawach dziecka, dokumenty Rady Europy, dokumenty ONZ). Udział dzieci w konfliktach zbrojnych na świecie jako przejaw łamania godności dziecka, skrajne doświadczenia dziecięce, szok kulturowy i religijny związany z pobytem w obcym kraju, dziecko czeczeńskie w polskiej szkole. Oczekiwanie na status uchodźcy, rodziny pozbawione statusu uchodźcy.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Bińczycka J. (red.), Prawa dziecka-deklaracje i rzeczywistość, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 1999.
Louyot A. Dzieci wojny, Oficyna Cracovia, Kraków 1994.
Filmy: Trzy pokoje melancholii i inne.
Literatura uzupełniająca:
Prawa kobiet w dokumentach ONZ, Ośrodek Informacji Środowisk Kobiecych <OŚKa>, Warszawa 1996.
Bińczycka J. (red.), Humaniści o prawach dziecka, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2000.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Aktywna obecność na zajęciach, wyszukiwanie informacji na temat uchodźców w Internecie i w prasie codziennej.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
|
Z NAMI ZDOBĘDZIESZ WYŻSZE WYKSZTAŁCENIE PEDAGOGICZNE |