|
:. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Cele nauczania:
Celem przedmiotu jest kształtowanie umiejętności formułowania problemów, pytań i odpowiedzi, oraz sądów dotyczących uniwersalnych kwestii egzystencjalnych. Ponadto, przedmiot ma za zadanie rozwijać podstawy samodzielnego i krytycznego myślenia, oraz motywować do posługiwania się etycznymi zasadami postępowania, tak w życiu osobistym, jak i zawodowym.
Treści programowe:
Filozofia Sokratesa i sofistów. Filozofia Platona. Etyka i metafizyka Arystotelesa. Stoicyzm, epikureizm, sceptycyzm, cynizm. Filozofia św. Augustyna – Bóg, człowiek. św. Tomasz i jego koncepcja świata. Problemy filozofii średniowiecznej – wiara i rozum. Kartezjusz i nowożytny racjonalizm. Empiryzm angielski. Oświecenie francuskie i jego podstawowe idee. Etyka i filozofia krytyczna Kanta. Heglowska filozofia dziejów. Antropologia filozoficzna Kierkegaarda. F. Nietzsche i jego koncepcja. Przełom antypozywistyczny. Koncepcja filozofii neopozywistycznej. Psychoanaliza. Współczesne nurty filozofii chrześcijańskiej. Egzystencjalizm i jego koncepcja człowieka. Fenomenologia Ingardena. Filozofia nauki. Filozofia dialogu. Filozofia społeczna. Katolicka nauka społeczna. Władze człowieka i jego relacje istotowe. Osobowość, tożsamość, odpowiedzialność.
Filozoficzne problemy współczesnego człowieka. Filozoficzne problemy współczesnej cywilizacji i kultury. Kierunki poszukiwań filozoficznych.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Cpoleston F. Historia filozofii, Kraków, 1989.
Gilson E. Historia filozofii chrześcijańskiej w wiekach średnich, Warszawa, 1962.
Hoffner J. Chrześcijańska nauka społeczna, Kraków, 1993.
Jaeger W. Formowanie człowieka greckiego. Warszawa, 2001.
Kotarbiński T. Medytacje o życiu godziwym, Warszawa, 1976.
Majka J. Filozofia społeczna, Wrocław, 1982.
Półtawski A. Realizm fenomenologii, Toruń, 2002.
Śpiewak P. W stronę dobra wspólnego, Warszawa, 1993.
Tatarkiewicz W. Historia filozofii t. 1-3, Warszawa, 1978.
Tyburski W. Wachowiak A. Wiśniewski R. Historia filozofii i etyki do współczesności, Toruń, 2002.
Literatura uzupełniająca:
Ajdukiewicz K. Zagadnienia i kierunki filozofii. Teoria poznania, metafizyka, Warszawa, 1983.
Gogacz M. Szkice o kulturze, Warszawa, 1985.
Krokiewicz A. Zarys filozofii greckiej, Warszawa, 1971.
Palacz R. Klasycy filozofii, Warszawa, 1987.
Tatarkiewicz W. O szczęściu, Warszawa, 1990.
Tischner J. Dramat człowieka, Kraków, 1985.
Woroniecki J. Katolicka etyka wychowawcza, Lublin, 1986.
Znaniecki F. Współczesne narody, Warszawa, 1990.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, opracowanie samodzielnego referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
LOGIKA Z METODOLOGIĄ NAUK
Cele nauczania:
Wyposażenie studentów w podstawy wiedzy o wnioskowaniu, postrzeganiu związków logicznych i zasad przyczynowości zdarzeń i procesów. Nabycie umiejętności ścisłego wyrażania myśli, definiowania i klasyfikowania pojęć, budowania twierdzeń i teorii, oraz weryfikowania i przekładania na język operacji badawczych. Budowanie podstaw myślenia analitycznego, definiującego problemy logiczne w życiu społecznym. Zadaniem przedmiotu jest przygotowanie studentów do krytycznego myślenia w trakcie pełnienia rozmaitych ról społecznych.
Treści programowe:
Definicje, ich istota, rodzaje i warunki poprawności. Wymogi myślenia naukowego. Problemy jasności formułowania przesłanek, tez i wniosków. Myślenie metaforyczne. Klasyfikacje i podział logiczny: nazwy, pojęcia i desygnaty. Zdania logiczne, rodzaje i kryteria poprawności, wynikanie, rozpoznawanie i projektowanie kryteriów poprawności zdań logicznych. Twierdzenia logiczne, sylogistyka i konwersja. Wnioskowanie redukcyjne, indukcyjne, dedukcyjne. Kanony wnioskowania. Prawdopodobieństwo, znaczenie twierdzeń probabilistycznych w naukach pedagogicznych. Konsekwencje analiz z użyciem kategorii prawdopodobieństwa. Sprawdzanie hipotez, znaczenie hipotez w badaniach naukowych. Rodzaje hipotez, wzorce weryfikacji hipotez. Typy rozumowania i uzasadniania. Przyczynowość. Rodzaje redukcjonizmów w myśleniu naukowym. Uzasadnianie w naukach pedagogicznych.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Ajdukiewicz A. Zarys logiki, Warszawa, 1953.
Kotarbiński T. Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk, Warszawa, 1986.
Kotarbiński T. Traktat o dobrej robocie, Wrocław, 1977.
Marciszewski W.(red.) Mała encyklopedia logiki, Warszawa, 1988.
Nagel E. Struktura nauki, Warszawa, 1970.
Ziembiński Z. Logika praktyczna, Warszawa, 1997.
Literatura uzupełniająca:
Ajdukiewicz A. Logika pragmatyczna, Warszawa, 1965.
Kotarbiński T. Kurs logiki dla prawników, Warszawa, 1974.
Kotarbiński T. Sprawność i błąd, Warszawa, 1970.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, samodzielne przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
JĘZYKI OBCE - ANGIELSKI, NIEMIECKI
Cele nauczania:
W zakresie sprawności językowej: rozwinięcie sprawności mówienia w stopniu umożliwiającym poprawne i płynne porozumiewanie się. W zakresie podsystemów języka: rozszerzenie słownictwa i znajomości budowy słowotwórczej rzeczowników, przymiotników, czasowników i przysłówków. Utrwalanie kluczowych struktur gramatycznych. Rozwinięcie umiejętności sporządzania notatek z tekstu przeczytanego i wysłuchanego oraz planowanie treści i struktury wypowiedzi. Umożliwienie porozumiewania się w zakresie pojęć i słownictwa pedagogicznego oraz specjalistycznego.
Treści programowe:
Dane personalne, wykształcenie, zawód umiejętności. Cechy osobowościowe i predyspozycje. Kultura, rozrywka, podróże i wakacje. Nauka i sztuka. Zdrowie, obyczaje, zakupy. Autobiografie. Wychowanie, problemy wychowawcze i społeczne. Metody, techniki badawcze i wychowawczo-resocjalizacyjne. Psychologia. Socjologia. Kryminologia. Pedagogika. Procesy edukacyjne.
Języki obce są realizowane w trakcie studiów według oddzielnych programów opracowanych przez zespół językowy w zależności od poziomu znajomości języka przez studentów. Kurs realizowany jest na 5 poziomach:
- podstawowym
- niżej – średniozaawansowanym
- średniozaawansowanym
- wyżej – średniozaawansowanym
- zaawansowanym
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Hopkins A., Poter J. Look Ahead (4 części).
Murphy R. Essential Grammer in use.
Themen 1-2-3 neu Kursbuch, Arbeitsbuch, audiokassetten.
Unternehmen Deutsch – Lehrmerk fur Wirtschaftsdeutsch, Arbeitsheft, Audiokassetten.
Literatura uzupełniająca:
Czasopisma fachowe z zakresu pedagogiki, psychologii i socjologii angielsko i niemiecko-języczne.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywność w mówieniu, wypowiadaniu się i konwersacjach, na wyższym poziomie zaawansowania językowego opracowywanie materiałów do prezentacji. Zaliczenie testu kompetencji języka.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
PODSTAWY EDUKACJI KOMPUTEROWEJ
Cele nauczania:
Zapoznanie studentów z budową systemu komputerowego, terminologią komputerową, nauczenie pracy z komputerem i obsługi komputera na poziomie systemu operacyjnego. Zapoznanie z obsługą programu Norton Commander oraz środowiska Windows. Przygotowanie do samodzielnego rozwiązywania pojawiających się problemów. Zasadniczym celem zajęć jest przygotowanie studentów do sprawnego posługiwania się komputerem, zarówno dla realizacji celów prywatno-osobistych jak i profesjonalno-wychowawczych.
Treści programowe:
Dostarczenie podstawowych informacji o komputerach klasy PC. Komputer jako narzędzie do przetwarzania informacji, budowa systemu komputerowego. Hardware, Software jako integralna część systemu komputerowego. Wprowadzenie do systemu operacyjnego DOS. Dyskowy system operacyjny. Katalogowa struktura informacji na dysku. Organizacja i zarządzanie systemem plików. Etapy inicjacji pracy komputera. Obsługa nakładki Norton Commander 5,0 PL. Podstawowe operacje w obszarze okna. Wykorzystanie klawiszy funkcyjnych. Tworzenie menu użytkownika. Ustawienia konfiguracyjne programu NC, pozostałe opcje. Komputer w środowisku Windows, menadżer programów, tworzenie nowej grupy i elementów grupy. Menadżer plików, prezentacja zawartości okna, operacje wykonywane w menadżerze plików. Kojarzenie plików z aplikacjami. Akcesoria systemu Windows, edytor tekstowy. Konfiguracja systemu Windows, posługiwanie się akcesoriami. Tworzenie i formatowanie dokumentów w edytorze tekstowym oraz tworzenie rysunków. Panel sterowania i jego istota.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Fedorowicz A. Garść wiedzy o komputerze.
Horosz W. Norton Commander w 20 krokach.
Kaczor R. (red.) Windows 3.1 – okna na świat .
Sikorski W. Przewodnik po IBM – PC.
Sikorski W. System DOS. Wprowadzenie dla początkujących.
Literatura uzupełniająca:
Urbański A. Norton Commander 5,0.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, zaliczenie testu, zaliczenie praktyczne.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
WYCHOWANIE FIZYCZNE
Cele nauczania:
Zajęcia mają na celu wypracowanie indywidualnego, opartego na predyspozycjach psychomotorycznych zestawu i trybu ćwiczeń prowadzących do doskonalenia cech układu psychofizycznego i podniesienia odporności organizmu na stres. Ponadto są przygotowaniem do realizacji zajęć z zakresu metodyki pracy kulturotechnicznej – w module Metody Resocjalizacji przez Sport- przewidzianych od czwartego semestru studiów.
Treści programowe:
Ocena sprawności psychofizycznej studenta. Gry zespołowe: siatkówka, koszykówka, piłka ręczna, piłka nożna. Elementy samoobrony-istota, definicje, elementy składowe, potencjalne ataki agresora, klasyczna samoobrona, postawy pozycje, gardy, ćwiczenia uzupełniające w samoobronie, charakterystyka ruchów w samoobronie, systematyka różnych rodzajów ataków, zagrożenia wynikające z konfrontacji z grupą, samoobrona z wykorzystaniem przedmiotów. Obozy sportowe - organizacja i prowadzenie. Elementy wychowania przez sport, działania sportowe jako czynnik socjalizacyjny, odreagowanie psychofizyczne w trakcie zajęć sportowych, reguły i zasady w sporcie, a reguły i zasady w życiu, rywalizacja sportowa, a rywalizacja w życiu. Sport, a resocjalizacja, możliwości wykorzystania sportu w metodyce oddziaływań resocjalizacyjnych, formy i metody resocjalizacji przez sport.
Ważniejsze pozycje literatury:
Konopczyński M. Twórcza resocjalizacja, Wybrane metody pomocy dzieciom i młodzieży, Warszawa, 1996.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w zajęciach.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie bez oceny.
|
|
BIOMEDYCZNE PODSTAWY ROZWOJU I WYCHOWANIA
Cele nauczania:
Celem przedmiotu jest przekazanie studentom podstaw wiedzy z zakresu rozwoju dzieci i młodzieży oraz różnych czynników mających wpływ na ten rozwój. W ramach zajęć, studenci poznają min. pojęcia z zakresu genetyki, rozmaitych chorób mających istotny wpływ na rozwój człowieka, zagadnienia ochrony zdrowia. Szczególnie istotne jest tu zrozumienie roli pedagoga w kształtowaniu potencjału rozwojowego oraz profilaktyki chorób psychicznych i somatycznych.
Treści programowe:
Rozwój ontogenetyczny człowieka, podstawowe pojęcia z zakresu genetyki. Specyfika okresów rozwoju ontogenetycznego, potrzeby higieniczno-wychowawcze. Problemy dojrzewania. Akceleracja rozwoju. Ochrona zdrowia dzieci i młodzieży. Edukacja zdrowotna. Epidemiologia. Wirus HIV, profilaktyka, rola układu odpornościowego. Fizjopatologia rozwoju. Pojęcia zdrowia i choroby. Mierniki zdrowia. Zachorowalność – tendencje i obraz geograficzny. Problematyka żywienia i jej wpływ na powstawanie chorób. Zmiany hormonalne. Neuroendokrynologia. Układ podwzgórzowo-przysadkowy. Metody oceny rozwoju fizycznego dzieci i młodzieży. Choroby przenoszone drogą płciową. Rozwój erotyczny dzieci i młodzieży, etapy i fazy rozwoju seksualnego. Problem przedwczesnych inicjacji seksualnych. Metody zapobiegania niepożądanej ciąży. Dewiacje seksualne. Patologie seksu. Społeczne konsekwencje patologii rozwojowych. Zaburzenia neurologiczne i psychiczne wśród dzieci i młodzieży. Pedagogika a medycyna.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Bzdak H. Prawo dziecka do życia i godnego wychowania – uwarunkowania prawne, religijne i społeczne, Szczecin, 2000.
Gaweł A. Pedagodzy wobec wartości zdrowia, Kraków, 2003.
Jaczewski A. Biologiczne i medyczne podstawy rozwoju i wychowania, Warszawa, 1993.
Solińska-Zygmunt G.(red.) Podstawy psychologii zdrowia, Wrocław, 2001.
Stypułkowski C. Wychowanie zdrowotne w nauczaniu przedmiotowym Kraków, 2002.
Wolański N. Rozwój biologiczny człowieka, Warszawa, 1986.
Woynarowska B. (red), Zdrowie i szkoła, Warszawa, 2000.
Literatura uzupełniająca:
Bartkowiak Z. Biomedyczne podstawy rozwoju i wychowania, cz. 1 i 2, Warszawa, 1981.
Habrat B. Szkody zdrowotne spowodowane alkoholem Warszawa, 1981.
Izdebski Z. Seksualizm dzieci i młodzieży, Zielona Góra, 1992.
Jaczewski A. Radomski J. Wychowanie seksualne i problemy seksuologiczne wieku rozwojowego, Warszawa, 1986.
Malinowska A. Norma biologiczna a rozwój somatyczny człowieka, Warszawa, 1987.
Obuchowska J. Jaczewski A. Rozwój erotyczny, Warszawa, 1992.
Sadowski B. Chmurzyński J. Biologiczne mechanizmy zachowania, Warszawa, 1989.
Wisłocka M. Miłość bez granic, Warszawa, 1993.
Woynarowska B. (red.) Edukacja zdrowotna w szkole, Warszawa, 1995.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, samodzielne przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
PODSTAWY PEDAGOGIKI OGÓLNEJ
Cele nauczania:
Celem przedmiotu jest wprowadzenie studentów w problematykę pogłębionej refleksji pedagogicznej. Nacisk jest położony na ukazanie związków edukacji w jej szerszym i węższym zakresie z problematyką społeczną, oraz rozwojem kulturowym i cywilizacyjnym. Prezentowane treści można ująć w trzech płaszczyznach: pedagogika jako wiedza o wychowaniu, pedagogika a zjawiska społeczne, oraz współczesne problemy i wyzwania edukacji. Zagadnienia ukazane są w pogłębionym teoretycznym kontekście współczesnych poszukiwań i refleksji pedagogicznych.
Treści programowe:
Pedagogika jako nauka, struktura, dyscypliny i subdyscypliny. Nauki współdziałające z pedagogiką. Metodologia badań pedagogicznych. Koncepcje celów wychowania: konserwatywne, liberalne, radykalne. Pedagogika jako wiedza o wychowaniu, wiedza potoczna, naukowa. Wychowanie - istota i zadania. Perspektywy społecznego konstruktywizmu. Wychowanie jako zjawisko indywidualne i społeczne. Rozwój psychiczny dziecka a wychowanie. Socjalizacja i wychowanie. Nauczanie i kształcenie. Terapia i interwencja pedagogiczna. Edukacja dorosłych. Współczesne problemy edukacji. Edukacja a demokracja. Edukacja a bezrobocie. Globalizacja a edukacja. Społeczeństwo informacyjne. Edukacja wobec różnic społecznych. Popularna kultura a społeczeństwo konsumpcyjne. Walka o przetrwanie czy edukacja. Edukacja ku przyszłości. Konteksty edukacji. Edukacja a gospodarka. Edukacja a kultura. Edukacja a procesy integracyjne. Edukacja międzykulturowa czy wielokulturowa. Współczesne poglądy na edukację. Pedagogika alternatywna szansą czy utopią. Pedagogika a antypedagogika - podobieństwa i różnice. Granice edukacji i wychowania - mity i rzeczywistość.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Bogaj A. (red.), Rozwój pedagogiki ogólnej. Inspiracje i ograniczenia kulturowe oraz poznawcze, Kielce, 2001.
Brzeziński J. Witkowski L. Edukacja wobec zmiany społecznej, Poznań – Toruń, 1995.
Hejnicka-Bezwińska T, O zmianach w edukacji. Konteksty, zagrożenia i możliwości, Bydgoszcz, 2000.
Kwieciński Z. Śliwerski B. (red.) Pedagogika, Warszawa, 2003.
Leppert R. Pedagogiczne peregrynacje. Studia i szkice o pedagogice ogólnej i kształceniu pedagogów, Bydgoszcz, 2002.
Leppert R. (red.) Edukacja w świecie współczesnym, Kraków, 2000.
Lewowicki T. Mieszalski S. Szymański M. Szkoła i pedagogika w dobie przełomu, Warszawa, 1995.
Malewska E. Śliwerski B.(red.) Pedagogika i edukacja wobec wspólnot i różnic w jednoczącej się Europie, Kraków, 2002.
Śliwerski B. (red.) Pedagogika alternatywna, Kraków, 2000.
Śliwerski B. Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków, 2003.
Literatura uzupełniająca:
Hejnicka – Bezwińska T. Edukacja – kształcenie – pedagogika, fenomen pewnego stereotypu, Kraków, 1995.
Janowski A. Uczeń w teatrze życia szkoły, Warszawa, 1979.
Kruszewski K.(red.) Pedagogika w pokoju nauczycielskim, Warszawa, 2000.
Kwieciński Z. Witkowski L. Spory o edukację, dylematy i kontrowersje we współczesnych pedagogiach, Toruń, 1993.
Kwieciński Z. Witkowski L. (red.) Ku pedagogii pogranicza, Toruń, 1990.
Kwieciński Z. Nieobecne dyskursy cz. 1 Wychowanie jako przymus społeczny, Toruń, 1991.
Szkudlarek T. Śliwerski B. Wyzwania pedagogiki krytycznej i antypedagogiki, Kraków, 1993.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin ustny lub pisemny.
SOCJOLOGIA EDUKACJI
Cele nauczania:
Zaprezentowanie studentom podstawowych pojęć z zakresu socjologii. Przedstawienie społecznych aspektów edukacji. Ukazanie społecznych przesłanek i zadań wychowania. Wspólne zakresy socjologii i nauk pedagogicznych. Ukazanie perspektywy socjologicznej zjawisk kulturowych i międzykulturowych. Podstawowym zadaniem przedmiotu jest wyposażenie studentów w socjologiczny aparat pojęciowy, umożliwiający postrzeganie rzeczywistości społecznej w perspektywie pełnionych ról społecznych, wraz z ich atrybutami oraz złożoności kontekstów kulturowych i międzyludzkich.
Treści programowe:
Definicja socjologii, przedmiot socjologii, socjologie szczegółowe, metody badań socjologicznych, socjologia a inne nauki społeczne. Pojęcie ról społecznych. Role społeczne i ich atrybuty. Socjologia a pedagogika. Socjologiczne koncepcje i teorie człowieka. Więzi społeczne i ich komponenty. Zbiorowości społeczne. Grupy społeczne. Rodzina, jako podstawowa mikrostruktura społeczna. Socjologiczne analizy rodziny. Socjologiczne typologie ról rodziny. Socjologiczne analizy szkoły, jako środowiska społecznego. Pojęcie kultury, mechanizmy wpływu kultury na życie społeczne. Globalizacja w ujęciu socjologicznym. Socjologia wychowania. Społeczne zadania wychowania. Socjologia kultury. Teorie kultury. Socjologia cywilizacji. Współczesne wyzwania cywilizacyjne. Od wielokulturowości do międzykulturowości. Wychowanie a socjologia. Współczesne poszukiwania i refleksje na pograniczu socjologii i edukacji.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Berstein B. Odtwarzanie kultury, Warszawa, 1996.
Dyczewski L. (red.) Kultura w kręgu wartości, Lublin, 2001.
Hałas E. Socjologia symboliczna, Warszawa, 2003.
Hurrelmann K. Struktura społeczna a rozwój osobowości, Poznań, 1994.
Korporowicz L. Osobowość i komunikacja w społeczeństwie transformacji, Warszawa, 1996.
Kłoskowska A. Socjologia kultury, Warszawa, 1981.
Kwieciński Z, Socjologia Edukacji, Warszawa, 1992.
Meighan R. Socjologia edukacji, Toruń, 1993.
Turner H. Socjologia. Koncepcje i ich zastosowanie, Poznań, 1994.
Znaniecki F. Socjologia wychowania, Warszawa, 1988.
Literatura uzupełniająca:
Bereżnicki F. Bielawiec A. (red.) Współczesne problemy edukacji i wychowania, Szczecin, 1995.
Głowiński M. (red.) Znak, styl, konwencja, Warszawa, 1997.
Jędrzejewski S. Wybór tekstów z socjologii wychowania, Warszawa, 1981.
Ossowski St. Dzieła, Warszawa, 1967.
Pałubicki W. Człowiek, kultura, obyczaje, Koszalin, 1996.
Smolicz J. Kultura i nauczanie w społeczeństwie wieloetnicznym, Warszawa, 1991.
Szczepański J. Elementarne pojęcia socjologii, Warszawa, 1970.
Znaniecki F. Wprowadzenie do socjologii, Warszawa, 1988.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, samodzielne przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
HISTORIA WYCHOWANIA
Cele nauczania:
Przedmiotem zajęć jest między innymi wiedza, ukazująca ideały i wzorce wychowania w różnych epokach historycznych i związana z nią analiza procesów wychowawczych i kształceniowych w różnego typu instytucjach i organizacjach. Zaprezentowanie dorobku najwybitniejszych pedagogów służy pokazaniu złożoności i ciągłości refleksji pedagogicznej na przestrzeni wieków. Zajęcia mają za zadanie ukazać tożsamość pedagogiki jako nauki i jako praktyki, oraz wywołać u studentów pogłębioną refleksję historyczną i kulturową.
Treści programowe:
Początki wychowania. Wychowanie w okresie starożytnym. Rola ówczesnych filozofów w rozwoju pedagogiki. Funkcja nauczyciela. Wychowanie i szkolnictwo w średniowieczu. Początki uniwersytetów. Oświata i szkolnictwo w Polsce w okresie średniowiecza. Okres odrodzenia i jego kultura. Wpływ humanizmu na teorię i praktykę pedagogiczną. Rola reformacji. Kierunki i koncepcje reform oświatowych w Polsce w dobie odrodzenia. Chrześcijański system szkolnictwa europejskiego. Prądy umysłowe wczesnego Oświecenia. Oświecenie w Europie. Reformy oświatowe w Polsce w osiemnastym wieku. Charakterystyka działalności Komisji Edukacji Narodowej. Trwałość idei KEN w dziewiętnastym wieku na ziemiach polskich. Oświata i szkolnictwo w okresie zaborów, podobieństwa i różnice. Procesy germanizacyjne i rusyfikacyjne w oświacie w dziewiętnastym wieku. Koncepcje oświatowe myślicieli polskich (Dawid, Karpowicz). Najważniejsze kierunki oświatowe w Europie w dziewiętnastym i połowie dwudziestego wieku (Pestalozzi, Herbert, Key, Decroly, Piaget, Freud, Montessori, Makarenko, itd.). Uniwersytety Ludowe i powszechne, wychowanie przedszkolne, kształcenie specjalne, oświata dorosłych. Nowe wychowanie na ziemiach polskich. Rozwój badań psychologicznych, nowe placówki wychowawcze, samorząd uczniowski itd. Oświata i myśl pedagogiczna w Polsce w okresie Drugiej Rzeczypospolitej. Reformy oświatowe (min. Jędrzejewicza). Wychowanie narodowe i państwowe. Wychowanie obywatelskie. Oświata ludności polskiej w okresie okupacji i pierwszych latach powojennych.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Bartnicka H. Szybiak I. Zarys Historii Wychowania, Warszawa, 2001.
Dutkowa R. Komisja Edukacji Narodowej, Kraków, 1973.
Gąsiorowski A. (red.) Historia wychowania. Słownik biograficzny, Olsztyn, 2002.
Grzebień L. (red.) Jezuici a kultura polska, Kraków, 1993.
Hellnig J. Dzieje historii wychowania w Polsce i jej twórcy, Poznań, 2001.
Jundziłł J. Żołądź - Strzelczyk D. (red.) Dziecko w rodzinie i społeczeństwie: starożytność-średniowiecze, tom 1, Bydgoszcz, 2002 .
Jakubiak K. Jamrożek W. (red.) Dziecko w rodzinie i społeczeństwie: dzieje nowożytne, tom 2, Bydgoszcz, 2002.
Kruszewski K. (red.) Sztuka nauczania, Warszawa, 1992.
Markiewiczowa H. Wybrane zagadnienia z historii wychowania, Warszawa, 2001.
Sośnicki K. Rozwój pedagogiki zachodniej na przełomie dziewiętnastego i dwudziestego wieku, Warszawa, 1967.
Stankiewicz R. (red.) Nauczyciel – opiekun - wychowawca, tradycje, teraźniejszość, nowe wyzwania, Poznań, 2002.
Wołoszyn S. Nauki o wychowaniu w Polsce w dwudziestym wieku, Warszawa, 1992.
Wroczyński R. Myśl pedagogiczna i programy oświatowe w Królestwie Polskim na przełomie dziewiętnastego i dwudziestego wieku, Warszawa, 1963.
Żołądż D. Ideały edukacyjne doby staropolskiej, Warszawa, 1990.
Literatura uzupełniająca:
Araszkiewicz W. Ideały wychowawcze Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa, 1978.
Banaszkiewicz J. Młodość uniwersytetów, Warszawa, 1997.
Bieńkowski T. Dobrzycki J. Kierunki rozwoju nauki, Warszawa, 1989.
Dybiec J. Mecenat naukowy i oświatowy w Galicji, Kraków, 1982.
Kłoczowski J. (red.) Chrześcijaństwo w Polsce, Lublin, 1980.
Kożmian D. Samorząd uczniowski w polskiej pedagogice Drugiej Rzeczypospolitej, Szczecin, 1991.
Krasuski J. Tajne szkolnictwo polskie w okresie okupacji hitlerowskiej, Warszawa, 1971.
Mauersberg S. Reforma szkolnictwa w Polsce w latach 1944 – 1948, Wrocław, 1974.
Trzebiatowski K. Szkolnictwo powszechne w Polsce w latach 1918 – 1932, Warszawa, 1970.
Oraz materiały i teksty źródłowe według wyboru osób prowadzących zajęcia.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
DYDAKTYKA OGÓLNA
Cele nauczania:
Ogólnym celem przedmiotu jest wprowadzenie studentów w zagadnienia dotyczące edukacji, oraz ukazanie uwarunkowań procesu nauczania i jego wieloaspektowości. Chodzi również o wyposażenie studentów w praktyczne umiejętności dotyczące realizacji procesu kształcenia, oraz umiejętności dostrzegania, rozumienia i modyfikacji zjawisk związanych z procesem kształcenia.
Treści programowe:
Edukacja a polityka. Szkoła jako instytucja. Poznanie - rozumienie, modele poznawania świata. Źródła i rodzaje wiedzy. Język jako narzędzie uczenia się. Bariery językowe, język potoczny, naukowy, rodzaje komunikacji interpersonalnej itp.. Kształcenie a rozwój człowieka. Cele kształcenia, źródła celów kształcenia, metody określania celów kształcenia operacjonalizacja celów kształcenia. Treści kształcenia, teorie doboru treści, zależności pomiędzy celami a treściami kształcenia. Zasady nauczania, rodzaje, umiejętność formułowania pytań, kontrowersje wokół zasad dydaktycznych. Organizacja procesu nauczania, aktywny i bierny uczeń w procesie kształcenia, formy organizacji procesu nauczania i uczenia się. Tolerancja i pluralizm w nauce i nauczaniu. Rywalizacja i kooperacja w edukacji, uczenie się do współpracy i we współpracy. Środki masowego przekazu w kształceniu. Rola mediów w rozwoju człowieka, edukacja i kultura masowa. Komputery i komputeryzacja w edukacji. Ocena szkolna i ocenianie, składniki i kryteria oceny szkolnej, pomiar dydaktyczny, ocenianie uczniów przez nauczycieli i nauczycieli przez uczniów. Niepowodzenia szkolne, niepowodzenia dydaktyczne nauczycieli, niepowodzenia edukacyjne uczniów. Nauczyciel i wychowawca. Rola nauczyciela, obowiązki nauczyciela, nauczyciel jako przewodnik i mistrz. Kształcenie do twórczości, twórcze myślenie, twórcze postawy. Ocena kompetencji. Autorskie programy nauczania. Alternatywne koncepcje kształcenia: szkoły Freineta, szkoły Waldorfowskie, Montessori, Grundviga, metody Winnetki, Summerhill.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Barnes D. Nauczyciel i uczniowie, Warszawa, 1998.
Bereżnicki F. Dydaktyka kształcenia ogólnego, Kraków, 2001.
Globan-Kas T. Szkoła w epoce cyfrowej, czyli poza lekcją, książką, kredą, Poznań, 2000.
Kruszewski K. (red.) Sztuka nauczania. Czynności nauczyciela, Warszawa, 1991.
Mieszalski S. O przymusie i dyscyplinie w klasie szkolnej, Warszawa, 1997.
Mieszalski S. Interakcje w klasie szkolnej, Warszawa, 1990.
Nowosad I. Nauczyciel - wychowawca czasów polskich przełomów, Kraków, 2001.
Okoń W. Dziesięć szkół alternatywnych, Warszawa, 1997.
Półturzycki J. Dydaktyka dla nauczycieli, Płock, 2002.
Perrot E. Efektywne nauczanie, Warszawa, 1995.
Radziewicz J. Edukacja alternatywna, Warszawa, 1992.
Szymański M. Twórczość i style poznawcze uczniów, Warszawa, 1987.
Śliwerski B. Program wychowawczy szkoły, Warszawa, 2001.
Literatura uzupełniająca:
Denek K. O nowy kształt edukacji, Toruń, 1994.
Dobrołowicz W. Psychodydaktyka kreatywności, Warszawa, 1995.
Janowski A. Uczeń w teatrze życia szkolnego, Warszawa, 1989.
Kawula S. Dylematy edukacyjne za granicą, Olsztyn, 1991.
Konarzewski K. (red.) Sztuka nauczanie. Szkoła, Warszawa, 1991.
Okoń W. Wp
